Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः

हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्

बाढमित्येव तां वाणीं प्रत्यगृह्णामहं ततः।अस्यप्रमाणादधिकं तस्याः कायमपूरयम्।।।।

bāḍham ity eva tāṃ vāṇīṃ pratyagṛhṇām ahaṃ tataḥ | asya-pramāṇād adhikaṃ tasyāḥ kāyam apūrayam ||

Da antwortete ich auf ihre Rede mit „So sei es“ und dehnte meinen Körper über das Maß hinaus aus, das sie fassen konnte.

bāḍhamcertainly / well
bāḍham:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्योपपत्ति)
TypeIndeclinable
Rootbāḍha (अव्यय/प्रातिपदिक-निबद्ध)
Formअव्यय (Avyaya), अनुमोदनार्थक-निपात (particle of assent)
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/उद्धरणचिह्न)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), इति-निपातः (quotative particle)
evaindeed / just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)
tāmthat (her)
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
vāṇīmspeech / voice
vāṇīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvāṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
pratyagṛhṇāmI accepted / I replied (lit. took back)
pratyagṛhṇām:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootgrah (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (singular); परस्मैपद (Parasmaipada); उपसर्गः प्रति- (prati-)
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम (1st person pronoun), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (singular)
tataḥthen
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय/प्रातिपदिक-निबद्ध)
Formअव्यय (Avyaya), काल/अनन्तरवाचक (temporal adverb: then/thereupon)
asyaof this (her)
asya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (masc/neut), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (singular)
pramāṇātfrom the measure / size
pramāṇāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootpramāṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (singular)
adhikamgreater / more
adhikam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootadhika (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (singular); विशेषण (adjective)
tasyāḥof her
tasyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (singular)
kāyambody
kāyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
apūrayamI filled / I expanded
apūrayam:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpṝ (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (singular); परस्मैपद (Parasmaipada); उपसर्गः आ- (ā-)

"I said 'well' and enlarged my body more than her mouth could hold.

H
Hanuman
S
Siṁhikā

FAQs

Dharma permits strategic force against an aggressor when it protects a righteous mission. Hanuman’s controlled self-transformation is a measured response to imminent harm.

Siṁhikā threatens to eat Hanuman; Hanuman deliberately responds and enlarges his form as part of a tactical countermeasure.

Presence of mind and tactical intelligence—Hanuman adapts instantly rather than panicking.