Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

लङ्कादाहानन्तरचिन्ता

Hanuman’s Post-Conflagration Self-Examination and Assurance of Sita’s Safety

यस्समुत्पतितं क्रोधं क्षमयैव निरस्यति।यथोरगस्त्वचं जीर्णां स वै पुरुष उच्यते।।।।

yas samutpatitaṁ krodhaṁ kṣamayāiva nirasyati | yathoragas tvacaṁ jīrṇāṁ sa vai puruṣa ucyate ||

Wahrhaft ein Mann heißt, wer den aufsteigenden Zorn durch Vergebung abstreift—wie die Schlange ihre abgetragene Haut abwirft.

yaḥhe who
yaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
samutpatitamarisen
samutpatitam:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootsam + ud + pat (पत् धातु)
Formभूतकाले क्त (PPP used adjectivally), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of क्रोधम्: having sprung up
krodhamanger
krodham:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootkrodha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
kṣamayāby forbearance
kṣamayā:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootkṣamā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
evaalone
eva:
Avadharana (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle: alone/indeed)
nirasyaticasts off; drives away
nirasyati:
Kriya (क्रिया/verb)
TypeVerb
Rootnir + as (अस्/अस्य् धातु in sense 'to throw'; here nir-as)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
yathājust as
yathā:
Upama-sambandha (उपमा-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formउपमावाचक/प्रकारवाचक-अव्यय (as/just as)
uragaḥa snake
uragaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rooturaga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tvacamskin
tvacam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottvac (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
jīrṇāmworn-out
jīrṇām:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootjīrṇa (from jṛ धातु; प्रातिपदिक)
Formभूतकाले क्त (PPP used adjectivally), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of त्वचम्: worn-out
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vaiindeed
vai:
Avadharana (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
puruṣaḥa man
puruṣaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootpuruṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ucyateis called
ucyate:
Kriya (क्रिया/verb)
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive): is said

'A man who drives away his rising anger with tolerance just as a snake casts off its slough is alone called a truly wise man.

U
uraga (snake)

FAQs

Dharma values kṣamā (forbearance) as a mark of true strength; conquering anger internally is higher than external victory.

Hanumān steadies his mind after destructive events, affirming that the righteous response to rising anger is to discard it through forgiveness.

Kṣamā (forgiveness/forbearance): presented as the defining trait of a ‘true person’ (puruṣa).