Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

हनूमदुपदेशः रावणस्य च कोपः

Hanuman’s Counsel to Ravana and Ravana’s Wrath

ज्येष्ठस्तस्य महाबाहुः पुत्रः प्रियकरः प्रभुः।पितुर्निदेशान्निष्क्रान्तः प्रविष्टो दण्डकावनम्।।।।लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया चापि भार्यया।रामो नाम महातेजा धर्म्यं पन्थानमास्थितः।।।।

jyeṣṭhas tasya mahābāhuḥ putraḥ priyakaraḥ prabhuḥ |

pitur nideśān niṣkrāntaḥ praviṣṭo daṇḍakāvanam ||

lakṣmaṇena saha bhrātrā sītayā cāpi bhāryayā |

rāmo nāma mahātejā dharmyaṃ panthānam āsthitaḥ ||

Sein ältester Sohn, der Großarmige, der geliebte und edle Herr—Rāma, von mächtigem Glanz erfüllt—gehorchte dem Befehl seines Vaters. Mit seinem Bruder Lakṣmaṇa und seiner Gemahlin Sītā, den Pfad des Dharma beschreitend, zog er ins Exil und betrat den Daṇḍaka-Wald.

jyeṣṭhaḥeldest
jyeṣṭhaḥ:
कर्तृ-विशेषणम् (qualifier of agent)
TypeAdjective
Rootjyeṣṭha (प्रातिपदिक)
Formविशेषणम्; पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nominative singular)
tasyaof him / his
tasya:
सम्बन्धः/षष्ठी (possessive relation)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (genitive singular)
mahābāhuḥmighty-armed
mahābāhuḥ:
कर्तृ-विशेषणम् (qualifier of agent)
TypeAdjective
Rootmahā + bāhu (प्रातिपदिक; महा + बाहु)
Formसमासः (कर्मधारयः); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nominative singular)
putraḥson
putraḥ:
कर्ता (agent)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nominative singular)
priyakaraḥdear / pleasing
priyakaraḥ:
कर्तृ-विशेषणम् (qualifier of agent)
TypeAdjective
Rootpriya + kara (प्रातिपदिक; प्रिय + कर)
Formसमासः (तत्पुरुषः—उपपद/कर्मधारय-प्रायः); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nominative singular)
prabhuḥlord / master
prabhuḥ:
कर्ता (agent; apposition)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nominative singular)
pituḥof (his) father
pituḥ:
सम्बन्धः/षष्ठी (possessive relation)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (genitive singular of pitṛ)
nideśātfrom the command / by the order
nideśāt:
अपादानम् (source/cause: 'from/by order')
TypeNoun
Rootnideśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः एकवचनम् (ablative singular)
niṣkrāntaḥhaving gone out / having departed (into exile)
niṣkrāntaḥ:
कर्ता (agent; predicate participle)
TypeVerb
Rootniṣ-√kram (धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृत् (past participle); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nom. sg.)
praviṣṭaḥhaving entered
praviṣṭaḥ:
कर्ता (agent; predicate participle)
TypeVerb
Rootpra-√viś (धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (past participle); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nom. sg.)
daṇḍakāvanamthe Dandaka forest
daṇḍakāvanam:
कर्म (object/destination of entering)
TypeNoun
Rootdaṇḍaka + vana (प्रातिपदिक; दण्डक + वन)
Formसमासः (तत्पुरुषः—षष्ठी/सप्तमी-सम्बन्धः: दण्डकस्य वनम्); नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (neut. accusative singular)
lakṣmaṇenawith Lakshmana
lakṣmaṇena:
सहकारक/सहयोगः (accompaniment; with)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (instrumental singular)
sahatogether with
saha:
सह-सम्बन्धसूचक (marker of accompaniment)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formअव्ययम्; उपसर्गसदृशं सहार्थकं (indeclinable preposition/adverb meaning 'together with')
bhrātrāwith (his) brother
bhrātrā:
सहकारक/सहयोगः (accompaniment)
TypeNoun
Rootbhrātṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (instrumental singular)
sītayāwith Sita
sītayā:
सहकारक/सहयोगः (accompaniment)
TypeNoun
Rootsītā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (instrumental singular)
caand
ca:
समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयबोधक-निपातः (conjunction)
apialso
api:
सम्बन्ध-बलवर्धक (additive emphasis)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (particle: 'also/even')
bhāryayāwith (his) wife
bhāryayā:
सहकारक/सहयोगः (accompaniment)
TypeNoun
Rootbhāryā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (instrumental singular)
rāmaḥRama
rāmaḥ:
कर्ता (agent)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nominative singular)
nāmaby name
nāma:
विशेषणार्थ-निपातः (naming/apposition marker)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formअव्ययम्; नाम-शब्दः (quotative/particle: 'by name')
mahātejāḥgreatly radiant / mighty in splendor
mahātejāḥ:
कर्तृ-विशेषणम् (qualifier of agent)
TypeAdjective
Rootmahā + tejas (प्रातिपदिक; महा + तेजस्)
Formसमासः (कर्मधारयः); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nominative singular; tejas-stem: tejāḥ)
dharmyamrighteous
dharmyam:
कर्म-विशेषणम् (qualifier of object)
TypeAdjective
Rootdharmya (प्रातिपदिक)
Formविशेषणम्; नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (neut. accusative singular)
panthānampath
panthānam:
कर्म (object: path)
TypeNoun
Rootpanthan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (masc. accusative singular)
āsthitaḥhaving taken / having set out upon
āsthitaḥ:
कर्ता (agent; predicate participle)
TypeVerb
Rootā-√sthā (धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (past participle); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nom. sg.)

"His eldest son, a highly effulgent one, named Rama who was dear to the king, accepting his father's orders went into exile with brother Lakshmana and wife Sita also accepting a righteous path and entered Dandaka forest.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
S
Sītā
D
Daṇḍaka forest

FAQs

Dharma as filial obedience and integrity: Rāma accepts hardship to keep his father’s word and to uphold righteous conduct.

Hanumān summarizes Rāma’s background for Rāvaṇa: Rāma’s exile to Daṇḍaka with Lakṣmaṇa and Sītā.

Rāma’s steadfastness in dharma—self-control, obedience, and willingness to sacrifice personal comfort for truth and duty.