Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

हनूमदुपदेशः रावणस्य च कोपः

Hanuman’s Counsel to Ravana and Ravana’s Wrath

देवासुरनरेन्द्रेषु यक्षरक्षोगणेषु च।।5.51.40।।विद्याधरेषु सर्वेषु गन्धर्वेषूरगेषु च।सिद्धेषु किन्नरेन्द्रेषु पतत्रिषु च सर्वतः।।5.51.41।।सर्वभूतेषु सर्वत्र सर्वकालेषु नास्ति सः।यो रामं प्रतियुध्येत विष्णुतुल्यपराक्रमम्।।5.51.42।।

devāsuranarendreṣu yakṣarakṣogaṇeṣu ca ||5.51.40||

vidyādhareṣu sarveṣu gandharveṣv urageṣu ca |

siddheṣu kinnareṣv indreṣu patatriṣu ca sarvataḥ ||5.51.41||

sarvabhūteṣu sarvatra sarvakāleṣu nāsti saḥ |

yo rāmaṃ pratiyudhyeta viṣṇutulya-parākramam ||5.51.42||

Über alle Klassen von Wesen hinweg—Vidyādharas, Gandharvas, Schlangen, Siddhas, Könige der Kinnaras und Vögel überall—gibt es an keinem Ort und zu keiner Zeit jemanden, der Rāma im Kampf entgegentreten könnte, dessen Tapferkeit der Viṣṇus gleicht.

सर्वall
सर्व:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग (member in compound)
लोकworlds
लोक:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग (member in compound)
ईश्वरस्यof the lord
ईश्वरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
सर्वलोकेश्वरस्यof the lord of all worlds
सर्वलोकेश्वरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व + लोक + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन, पुंलिङ्ग; षष्ठी/कर्मधारय-तत्पुरुषार्थ: ‘सर्वेषां लोकानाम् ईश्वरः’ (lord of all worlds)
एवम्thus/in this way
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)
विप्रियम्offense/displeasure
विप्रियम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविप्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उत्तमम्great/very serious
उत्तमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विप्रियम् इति विशेषणम्
रामस्यof Rama
रामस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
राजसिंहस्यof the lion among kings
राजसिंहस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराज + सिंह (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन, पुंलिङ्ग; तत्पुरुष: ‘राज्ञां सिंहः’ (lion among kings)
दुर्लभम्hard to obtain/rare (hard to keep)
दुर्लभम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर्लभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; जीवितम् इति विशेषणम्
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
जीवितम्life
जीवितम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजीवित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

"He is equal to Visnu in valour. There is none who can dare face his rage, be it among gods, asuras, yakshas, rakshasas, vidyadharas, gandharvas uragas, siddhas, kings of kinnaras, birds and all beings at all places and at all times.

R
Rāma
V
Viṣṇu
V
Vidyādharas
G
Gandharvas
U
Uragas (Nāgas/serpents)
S
Siddhas
K
Kinnaras

FAQs

Dharma includes prudent restraint: when faced with righteous authority, persisting in wrongdoing is self-destructive; the verse frames adharma as unsustainable against dharma.

Hanumān continues his warning in Rāvaṇa’s assembly, broadening the claim to all orders of beings to underline the certainty of Rāma’s victory.

Hanumān’s clarity and steadiness: he speaks systematically, listing realms of beings to make the warning unmistakable.