Home›Ramayana›Sundara Kanda›Sarga 47›Shloka 23
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 23

अक्षवधः (The Slaying of Prince Aksha)

Sundarakāṇḍa Sarga 47

Devanagari script

स तान्शरांस्तस्य हरिर्विमोक्षयंश्चचार वीरः पथि वायुसेविते।शरान्तरे मारुतवद्विनिष्पतन्मनोजवस्संयति चण्डविक्रमः।।5.47.23।।

Transliteration

sa tāñ śarāṃs tasya harir vimokṣayaṃś cacāra vīraḥ pathi vāyu-sevite | śarāntare mārutavad viniṣpatan mano-javaḥ saṃyati caṇḍa-vikramaḥ ||5.47.23||

Translation

Der heldenhafte Hanumān ließ jene Pfeile ins Leere gehen und zog auf dem vom Wind durchwehten Pfad des Himmels dahin; zwischen den Zwischenräumen der Geschosse schlüpfte er wie der Wind selbst hindurch—gedankenschnell und von wilder Kampfkraft.

Word by Word
सःhe (that one)
सः:
कर्ता (Agent/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Masculine, Nominative, Singular); सर्वनाम (pronoun)
तान्those
तान्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः बहुवचनम् (Masculine, Accusative, Plural); सर्वनाम (pronoun)
शरान्arrows
शरान्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः बहुवचनम् (Masculine, Accusative, Plural)
तस्यof him / his
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation/possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (Masculine, Genitive, Singular); सर्वनाम (pronoun)
हरिःHanuman (the monkey-hero)
हरिः:
कर्ता (Agent/Subject)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Masculine, Nominative, Singular)
विमोक्षयन्releasing / letting go
विमोक्षयन्:
कर्ता (Agent; participle qualifying subject)
TypeVerb
Rootवि + मुच् (धातु) → विमोक्षयत् (कृदन्त-प्रातिपदिक, शतृ-प्रत्यय)
Formवर्तमानकालिकः शतृ-प्रत्ययान्तः कृदन्तः; पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Present active participle; Masculine, Nominative, Singular)
चचारmoved about / roamed
चचार:
क्रिया (Main action)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलिट्-लकारः (परस्मैपदम्), प्रथमपुरुषः, एकवचनम् (Perfect, Active, 3rd person singular)
वीरःhero
वीरः:
कर्ता (Agent; appositional)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Masculine, Nominative, Singular); विशेष्य-समनाधिकरणम् (in apposition to subject)
पथिon the path / in the way
पथि:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootपथिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (Masculine, Locative, Singular)
वायुसेवितेin the wind-swept (path/sky)
वायुसेविते:
अधिकरण (Location qualifier)
TypeAdjective
Rootवायु + सेवित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त-प्रत्यय) [सेव् (धातु)]
Formसप्तमी-विभक्तिः एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गे (Masculine/Feminine/Neuter agreement by context; here Locative Singular, Neuter implied with 'पथि'); क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle) विशेषणम्
शरान्तरेin the interval between arrows
शरान्तरे:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootशर + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (Neuter, Locative, Singular)
मारुतवत्like the wind
मारुतवत्:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootमारुत + वत् (तद्धित-प्रत्ययान्त अव्ययवत्-उपमान)
Formअव्ययम्; उपमानार्थक-निपात/तद्धितान्त-प्रयोगः (indeclinable of comparison: 'like')
विनिष्पतन्darting forth / emerging
विनिष्पतन्:
कर्ता (Agent; participle qualifying subject)
TypeVerb
Rootवि + नि + √पत् (धातु) → विनिष्पतत् (कृदन्त-प्रातिपदिक, शतृ-प्रत्यय)
Formवर्तमानकालिकः शतृ-प्रत्ययान्तः कृदन्तः; पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Present active participle; Masculine, Nominative, Singular)
मनोजवःone with mind-like speed
मनोजवः:
कर्ता (Agent; appositional)
TypeNoun
Rootमनस् + जव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Masculine, Nominative, Singular); विशेष्य-समनाधिकरणम् (apposition to subject)
संयतिin battle
संयति:
अधिकरण (Context/location: in battle)
TypeNoun
Rootसंयत्/संयति (प्रातिपदिक; 'battle')
Formस्त्रीलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (Feminine, Locative, Singular)
चण्डविक्रमःof fierce valor
चण्डविक्रमः:
कर्ता (Agent; qualifier)
TypeAdjective
Rootचण्ड + विक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Masculine, Nominative, Singular); विशेषणम् (qualifying the subject)
Context

Dodging like the wind between the arrows and also escaping the arrows Hanuman, who was swift in movement like the mind, was seen exhibiting his terrific valour in the battle while he moved in the sky.

Characters & Entities
H
Hanumān
A
Akṣa (implied)
A
arrows (śara)
W
wind (māruta/vāyu)
S
sky (implied)

FAQs

Dharma in conflict includes mastery over impulse: Hanumān’s restraint and precision show that righteous strength is guided by intelligence, not mere fury.

In midair combat, Hanumān evades Akṣa’s volleys by moving through the gaps between arrows.

Skillful self-control—speed, awareness, and tactical movement under pressure.

←Previous Verse
Next Verse→