Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

अभिज्ञानदानम् / The Gift of Recognition

Sita’s Token and Resolve

स तं मणिवरं गृह्य श्रीमान्प्लवगसत्तमः।।5.40.19।।प्रणम्य शिरसा देवीं गमनायोपचक्रमे।

sa taṃ maṇivaraṃ gṛhya śrīmān plavagasattamaḥ ||5.40.19||

praṇamya śirasā devīṃ gamanāyopacakrame |

Der ruhmreiche Beste der Vānara nahm das erlesene Juwel; er neigte ehrfürchtig das Haupt vor der göttergleichen Dame und machte sich zum Aufbruch bereit.

सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तम्that
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; refers to मणिवरम्
मणिवरम्excellent jewel
मणिवरम्:
Karma (कर्म) (object of गृह्य)
TypeNoun
Rootमणि + वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (वरः मणिः)
गृह्यhaving taken
गृह्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभावकृदन्त (gerund) ‘having taken’
श्रीमान्illustrious
श्रीमान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifies प्लवगसत्तमः)
प्लवगसत्तमःbest of monkeys
प्लवगसत्तमः:
Karta (कर्ता) (apposition to सः)
TypeNoun
Rootप्लवग + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (प्लवगानां सत्तमः)
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + नम् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त (gerund) ‘having bowed’
शिरसाwith (his) head
शिरसा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
देवीम्the goddess (Sita)
देवीम्:
Karma (कर्म) (object of प्रणम्य)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
गमनायfor departure
गमनाय:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootगमन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; प्रयोजनार्थ (for the purpose of going)
उपचक्रमेbegan / set about
उपचक्रमे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप + क्रम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

Seeing Hanuman eager to leap, enlarging his body quickly, she appeared pitiable with her face filled with tears and throat choked.

H
Hanumān
S
Sītā
M
maṇi (jewel token)

FAQs

Respectful conduct toward the virtuous and afflicted is dharma; Hanumān’s reverence shows humility and service aligned with righteousness.

After receiving Sītā’s identifying jewel, Hanumān pays homage and prepares to leave Aśoka-vana to return to Rāma.

Hanumān’s humility (vinaya) and disciplined service (sevā) in carrying out his mission.