Previous Verse
Next Verse

Shloka 59

अभिज्ञानप्रदानम्

The Token of Recognition (Chūḍāmaṇi) and the Crow Episode Recalled

आनुकूल्येन धर्मात्मा त्यक्त्वा सुखमनुत्तमम्।अनुगच्छति काकुत्स्थं भ्रातरं पालयन्वने।।5.38.59।।

ānukūlyena dharmātmā tyaktvā sukham anuttamam | anugacchati kākutsthaṃ bhrātaraṃ pālayan vane ||5.38.59||

Der Dharmagerechte, der unvergleichliche Annehmlichkeiten aufgegeben hat, folgt Kakutstha in hingebungsvoller Treue und dient und schützt seinen Bruder im Wald.

सिंहस्कन्धःlion-shouldered
सिंहस्कन्धः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसिंह + स्कन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि (सिंहस्य इव स्कन्धौ यस्य)
महाबाहुःmighty-armed
महाबाहुः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + बाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि (महान्तौ बाहू यस्य)
मनस्वीhigh-minded
मनस्वी:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमनस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
प्रियदर्शिनःpleasant-looking
प्रियदर्शिनः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रिय + दर्शिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (प्रियं दर्शनं यस्य / प्रियदर्शी)
पितृवत्like a father
पितृवत्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपितृवत् (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक (comparative adverb: like a father)
वर्ततेbehaves, conducts himself
वर्तते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
रामेtowards Rama / in Rama's case
रामे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
मातृवत्like a mother
मातृवत्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमातृवत् (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक (like a mother)
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन
समाचरन्treating, behaving (towards)
समाचरन्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम् + आ + चर् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'while treating/behaving'
R
Rāma (Kakutstha)
L
Lakṣmaṇa
F
Forest (vana)

FAQs

Dharma as faithful service: renouncing comfort to protect and assist the righteous, showing that duty can outweigh personal pleasure.

Sītā continues her message by highlighting Lakṣmaṇa’s conduct in exile—his protective companionship to Rāma in the forest.

Lakṣmaṇa’s unwavering loyalty and protective care, rooted in dharma and affectionate duty toward his brother.