Shloka 36

लङ्काप्रवेशः

Hanuman Enters Lanka and Encounters Laṅkā-devatā

Devanagari script

मामनिर्जित्य दुर्बुद्धे राक्षसेश्वरपालितां।न शक्यमद्य ते द्रष्टुं पुरीयं वानराधम।।।।

Transliteration

mām anirjitya durbuddhe rākṣaseśvara-pālitām | na śakyam adya te draṣṭuṃ purīyaṃ vānarādhama ||

Translation

Ohne mich zu besiegen, du übelgesinnter, du niedrigster der Affen, kannst du heute diese Stadt nicht erblicken, die unter der Herrschaft des Herrn der Rākṣasas bewacht wird.

Word by Word

• माम्: me
• माम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• अनिर्जित्य: without conquering
• अनिर्जित्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: निर्-जी (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्तम् (absolutive/gerund) नञ्-पूर्वकः; ‘अ-निर्जित्य’ = ‘without conquering’

• दुर्बुद्धे: O evil-minded one
• दुर्बुद्धे: Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
• Type: Noun
• Root: दुर्बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्; बहुव्रीहिः (दुष्टा बुद्धिर्यस्य)

• राक्षसेश्वरपालिताम्: ruled/guarded by the demon-king
• राक्षसेश्वरपालिताम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: राक्षस-ईश्वर + पालित (कृदन्त; पाल् धातोः क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; पुरीम्/इयम् इति विशेषणम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (rākṣaseśvarasya pālitā)

• न: not
• न: Nishedha (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम् (negation)

• शक्यम्: possible
• शक्यम्: Pradhana-vakya (प्रधानवाक्य/Predicate)
• Type: Adjective
• Root: शक्य (प्रातिपदिक; शक् धातोः यत्/ण्यत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; भावे प्रयोगः (impersonal: ‘it is possible’)

• अद्य: today/now
• अद्य: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)

• ते: for you/by you
• ते: Karta (कर्ता/Agent—intended)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्तिः (Dative), एकवचनम्; कर्तृ-सम्बन्धे (for you/by you in sense of agent with infinitive)

• द्रष्टुम्: to see
• द्रष्टुम्: Prayojya-kriya (प्रयोज्यक्रिया/Infinitive complement)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्तम् (infinitive)

• पुरी: city
• पुरी: Karta (कर्ता/Subject—of ‘is possible’)
• Type: Noun
• Root: पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• इयम्: this
• इयम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; पुरी इति विशेषणम्

• वानराधम: O lowest of monkeys
• वानराधम: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वानर + अधम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (वानराणाम् अधमः)

Context

"O evil-minded, foolish monkey! It is not possible for you to enter the city ruled by Ravana, the king of demons without conquering me".

Characters & Entities

• Laṅkā
• Hanumān
• Rāvaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It presents the idea of threshold and rightful access—entry is contested by a guardian. Dharma discourse here concerns power used for protection versus arrogance expressed through insult.

What is the narrative situation?

Laṅkā-devatā blocks Hanumān and declares he cannot see/enter the city unless he overcomes her.

Which character virtue is emphasized?

Hanumān’s courage is being provoked; the verse sets the stage for valor tempered by dharmic restraint.