Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

लङ्काप्रवेशः

Hanuman Enters Lanka and Encounters Laṅkā-devatā

विस्मयाविष्टहृदयः पुरीमालोक्य सर्वतः।जाम्बूनदमयैर्द्वारैर्वैडूर्यकृतवेदिकैः।।5.3.8।।वज्रस्फटिकमुक्ताभिर्मणिकुट्टिमभूषितैः।तप्तहाटकनिर्यूहै राजतामलपाण्डुरैः।।5.3.9।।वैढूर्यकृतसोपानैः स्फाटिकान्तरपांसुभिः।चारुसंजवनोपेतैः खमिवोत्पतितैः शुभैः।।5.3.10।।क्रौञ्चबर्हिणसङ्घुष्टैः राजहंस निषेवितैः।तूर्याभरणनिर्घोषैः सर्वतः प्रतिनादिताम्।।5.3.11।।वस्वौकसाराप्रतिमां तां वीक्ष्य नगरीं ततः।खमिवोत्पतितुं कामां जहर्ष हनुमान् कपिः।।5.3.12।।

vasvaukasārāpratimāṃ tāṃ vīkṣya nagarīṃ tataḥ |

kham ivotpatituṃ kāmāṃ jaharṣa hanumān kapiḥ ||5.3.12||

Da er jene Stadt erblickte, einer himmlischen Stadt gleich und als wolle sie in den Himmel aufspringen, frohlockte der Affe Hanumān.

वस्वौकसार-प्रतिमाम्resembling Vasvaukasāra
वस्वौकसार-प्रतिमाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवस्वौकसार (प्रातिपदिक) + प्रतिमा (प्रातिपदिक)
Formएकवचन, द्वितीया (कर्म), स्त्रीलिङ्ग; समास: वस्वौकसारस्य प्रतिमा इव (उपमान-निर्देश)
ताम्that (city)
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
Formएकवचन, द्वितीया (कर्म), स्त्रीलिङ्ग; सर्वनाम
वीक्ष्यhaving seen
वीक्ष्य:
Purvakala (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Root√वीक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) ‘वीक्ष्य’ = ‘दृष्ट्वा’; अव्ययभाव (क्रियाविशेषण)
नगरीम्the city
नगरीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनगरी (प्रातिपदिक)
Formएकवचन, द्वितीया (कर्म), स्त्रीलिङ्ग
ततःthen
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार: काल/क्रमवाचक अव्यय (then/thereupon)
खम्the sky
खम्:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootख (प्रातिपदिक)
Formएकवचन, द्वितीया (कर्म/उपमान-आश्रय), नपुंसकलिङ्ग
इवas if / like
इव:
Upama-sambandha (उपमा-संबन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमावाचक (particle of comparison)
उत्पतितुम्to leap up / to fly up
उत्पतितुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Root√पत् (धातु) उपसर्ग: उत्
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive) ‘उत्पतितुम्’ = ‘उत्पतितुं/उत्पतितुम्’ (to fly up)
कामाम्desirous (of flying up)
कामाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formएकवचन, द्वितीया (कर्म), स्त्रीलिङ्ग; विशेषण: ‘काम’ = ‘इच्छन्ती/उत्कण्ठिता’ (desirous) (विशेष्य: नगरीम्/ताम्)
जहर्षrejoiced
जहर्ष:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√हृष् (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; अर्थ: ‘हर्षं जगाम/प्रहृष्टः अभवत्’
हनुमान्Hanuman
हनुमान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहनुमत् (प्रातिपदिक)
Formएकवचन, प्रथमा (कर्ता), पुल्लिङ्ग
कपिःthe monkey
कपिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formएकवचन, प्रथमा (कर्ता), पुल्लिङ्ग; हनुमान् इति विशेष्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन

Surveying all over, Hanuman was wonderstruck to see as though it was leaping into the sky. The city had golden shutters, altars encrusted with vaidurya, mansions inlaid with diamonds, crystals, pearls and other gems, crowned with pure gold and silver. The staircases built with silver were studded with vaidurya. The beautiful quadrangles, coverd with grains of crystal were as though leaping into the air. It echoed with sounds of krauncha birds, peacocks and royal swans. Filled with sounds of musical instruments, it resembled the city of Vaswokasara.

H
Hanumān
L
Laṅkā

FAQs

Dharma is purposeful engagement: even admiration is subordinated to duty; Hanumān’s uplifted spirit supports the righteous mission rather than indulgence.

Hanumān, astonished by Laṅkā’s grandeur, feels a surge of energy and confidence while continuing his task.

Utsāha (high-spirited resolve) aligned with service.