Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

त्रिजटास्वप्नवर्णनम्

Trijata’s Dream-Omens and the Rakshasis’ Reversal

निमित्तभूतमेतत्तु श्रोतुमस्या महत्प्रियम्।।5.27.48।।दृश्यते च स्फुरच्चक्षुः पद्मपत्रमिवायतम्।

nimittabhūtam etat tu śrotum asyā mahat priyam | dṛśyate ca sphurac-cakṣuḥ padmapatram ivāyatam ||5.27.48||

Dies ist wahrlich zu einem Vorzeichen geworden, dass sie große, freudige Kunde vernehmen wird; und man sieht ihr Auge beben, lang wie ein Lotusblatt.

निमित्तभूतम्having become an omen
निमित्तभूतम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिमित्त-भूत (प्रातिपदिक)
Formभू-धातु, क्त-प्रत्ययान्त (PPP) used adjectivally; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'having become an omen/cause' qualifies एतत्
एतत्this
एतत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषणार्थक-निपात (indeed)
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)
अस्याःfor her/of her
अस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
महत्great
महत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; qualifies प्रियम्
प्रियम्good news/joy
प्रियम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
दृश्यतेis seen
दृश्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार (present), आत्मनेपद; प्रथम-पुरुष, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (and)
स्फुरत्throbbing
स्फुरत्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्फुर् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formस्फुर्-धातु, शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; qualifies चक्षुः
चक्षुःeye
चक्षुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पद्मपत्रम्lotus-petal
पद्मपत्रम्:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootपद्म-पत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पद्मस्य पत्रम्
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (like/as)
आयतम्elongated/large
आयतम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआयत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; qualifies चक्षुः

"This dream indeed served as an augery for good news about her. Look, her (left) eye which is large like a lotus petal is throbbing.

S
Sītā (implied)
L
Lotus (padma) (as simile)

FAQs

Confidence in satya: auspicious signs are read as confirming that truthful, righteous causes receive support and move toward favorable resolution.

The rākṣasīs interpret physical omens (a throbbing eye) as indicating that Sītā will soon receive good news.

Sītā’s auspiciousness and steadfast dharma, suggested through traditional lakṣaṇa/omen language.