Shloka 47

त्रिजटास्वप्नवर्णनम्

Trijata’s Dream-Omens and the Rakshasis’ Reversal

Devanagari script

अर्थसिद्धिं तु वैदेह्याः पश्याम्यहमुपस्थिताम्।।5.27.47।।राक्षसेन्द्रविनाशं च विजयं राघवस्य च।

Transliteration

arthasiddhiṃ tu vaidehyāḥ paśyāmy aham upasthitām | rākṣasendra-vināśaṃ ca vijayaṃ rāghavasya ca ||5.27.47||

Translation

Ich sehe die Erfüllung von Vaidehīs Anliegen nahe herankommen; und ich sehe auch den Untergang des Herrn der Rākṣasas und den Sieg Rāghavas.

Word by Word

• अर्थसिद्धिम्: fulfilment of the purpose
• अर्थसिद्धिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्थसिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अर्थस्य सिद्धिः

• तु: indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विशेषण/विरोधार्थक-निपात (indeed/but)

• वैदेह्याः: of Vaidehi
• वैदेह्याः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वैदेही (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• पश्यामि: I see
• पश्यामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), परस्मैपद; उत्तम-पुरुष, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उपस्थिताम्: approaching/arrived
• उपस्थिताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उप+स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: उप+स्था-धातु, क्त-प्रत्ययान्त (PPP); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; qualifies अर्थसिद्धिम्

• राक्षसेन्द्रविनाशम्: destruction of the demon-king
• राक्षसेन्द्रविनाशम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राक्षस-इन्द्र-विनाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; राक्षसानाम् इन्द्रस्य विनाशः

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (and)

• विजयम्: victory
• विजयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विजय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• राघवस्य: of Raghava
• राघवस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (and)

Context

"I see the day of fulfilment for Vaidehi has drawn near. I can also foresee the destruction of the demon king and the triumph of Rama.

Characters & Entities

• Vaidehī (Sītā)
• Rāghava (Rāma)
• Rākṣasendra (Rāvaṇa)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The moral arc of itihāsa: satya and dharma are ultimately victorious, while tyranny and adharma (embodied by the rākṣasa-king) move toward ruin.

What is the narrative situation?

Based on signs and the dream-discussion, a rākṣasī foresees Sītā’s impending relief and Rāma’s victory over the rākṣasa ruler.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s dhārmika power—his victory is portrayed as the restoration of righteous order.