Shloka 36

त्रिजटास्वप्नवर्णनम्

Trijata’s Dream-Omens and the Rakshasis’ Reversal

Devanagari script

लङ्का दृष्टा मया स्वप्ने रावणेनाभिरक्षिता।।5.27.36।।

दग्धा रामस्य दूतेन वानरेण तरस्विना।

Transliteration

laṅkā dṛṣṭā mayā svapne rāvaṇenābhirakṣitā ||5.27.36||

dagdhā rāmasya dūtena vānarena tarasvinā |

Translation

Im Traum sah ich Laṅkā, obgleich von Rāvaṇa bewacht, von einem mächtigen Vānara, Rāmas Boten, in Brand gesetzt.

Word by Word

• पीत्वा: having drunk
• पीत्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); (having drunk)

• तैलम्: oil
• तैलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तैल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; (Accusative singular)

• प्रनृत्ताः: danced
• प्रनृत्ताः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+नृत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP used predicatively); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; (PPP, fem nom pl)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• प्रहसन्त्यः: laughing
• प्रहसन्त्यः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+हस् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; (fem nom pl)

• महास्वनाः: loud-voiced
• महास्वनाः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + स्वन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; (Feminine nominative plural); कर्मधारयः (महान् स्वनः यस्याः)

• लङ्कायाम्: in Lanka
• लङ्कायाम्: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लङ्का (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; (Locative singular)

• भस्म-रूक्षायाम्: in (Lanka) made dry with ash
• भस्म-रूक्षायाम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भस्म (प्रातिपदिक) + रूक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; (Locative singular); तत्पुरुषः (भस्मना रूक्षा = ash-dry); विशेषणम् (laṅkāyām qualifies)

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; (Feminine nominative plural); विशेषणम्

• राक्षस-स्त्रियः: demon-women
• राक्षस-स्त्रियः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक) + स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; (Feminine nominative plural); तत्पुरुषः (राक्षसानां स्त्रियः)

Context

"All the demonesses in the city of Lanka which had turned dry, reduced to ashes, were dancing, laughing and shouting loudly drunk with oil..

Characters & Entities

• Laṅkā
• Rāvaṇa
• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma protects the violated and punishes injustice: even strong defenses fail when power is used to uphold wrongdoing.

What is the narrative situation?

Trijaṭā’s dream foretells a vānara envoy of Rāma burning Laṅkā, foreshadowing Hanumān’s role and Laṅkā’s vulnerability.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s righteous agency (through his dūta): justice advances through disciplined service to dharma.