Home›Ramayana›Sundara Kanda›Sarga 27›Shloka 32
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 32

त्रिजटास्वप्नवर्णनम्

Trijata’s Dream-Omens and the Rakshasis’ Reversal

Devanagari script

शङ्खदुन्धुभिनिर्घोषैर्नृत्तगीतैरलङ्कृतः।।5.27.32।।आरुह्य शैलसङ्काशं मेघस्तनितनिस्स्वनम्।चतुर्दन्तं गजं दिव्यमास्ते तत्र विभीषणः।।5.27.33।।चतुर्भिस्सचिवैः सार्थं वैहायसमुपस्थितः।

Transliteration

śaṅkhadundhubhinirghoṣair nṛttagītair alaṅkṛtaḥ ||5.27.32||

Translation

Er wurde geehrt durch das Dröhnen von Muschelhörnern und Trommeln und geschmückt durch Tanz und Gesang.

Word by Word
शङ्ख-दुन्धुभि-निर्घोषैःwith conch-and-drum sounds
शङ्ख-दुन्धुभि-निर्घोषैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootशङ्ख (प्रातिपदिक) + दुन्धुभि (प्रातिपदिक) + निर्घोष (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; तृतीया बहुवचन; (Instrumental plural); तत्पुरुष-समासः (शङ्खदुन्धुभ्योः निर्घोषैः = by the sounds of conches and drums)
नृत्त-गीतैःwith dances and songs
नृत्त-गीतैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootनृत्त (प्रातिपदिक) + गीत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया बहुवचन; (Instrumental plural); द्वन्द्व-समासः (नृत्तं च गीतं च)
अलङ्कृतःadorned, decorated
अलङ्कृतः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअलङ्कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (PPP); पुल्लिङ्ग, प्रथमा एकवचन; (PPP, masc nom sg)
आरुह्यhaving mounted
आरुह्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ+रुह् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); (having mounted)
शैल-सङ्काशम्mountain-like
शैल-सङ्काशम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशैल (प्रातिपदिक) + सङ्काश (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; (Accusative singular); तत्पुरुषः (शैलस्य सङ्काशः = like a mountain); विशेषणम् (gajam qualifies)
मेघ-स्तनित-निस्स्वनम्thundering like a cloud
मेघ-स्तनित-निस्स्वनम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमेघ (प्रातिपदिक) + स्तनित (प्रातिपदिक) + निस्स्वन (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; (Accusative singular); तत्पुरुषः (मेघस्तनितस्य निस्स्वनः = having sound like thunder of clouds); विशेषणम् (gajam qualifies)
चतुर्दन्तम्four-tusked
चतुर्दन्तम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्या) + दन्त (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; (Accusative singular); द्विगु-समासः (चत्वारः दन्ताः यस्य)
गजम्elephant
गजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; द्वितीया एकवचन; (Accusative singular)
दिव्यम्divine, splendid
दिव्यम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; (Accusative singular); विशेषणम् (gajam qualifies)
आस्तेsits/stands
आस्ते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआस् (धातु)
Formलट्-लकार; प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद; (Present indicative, 3rd sg, middle)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
विभीषणःVibhishana
विभीषणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविभीषण (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा एकवचन; (Masculine nominative singular)
चतुर्भिःwith four
चतुर्भिः:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; तृतीया बहुवचन; (Instrumental plural); संख्यावाचक विशेषणम्
सचिवैःwith ministers
सचिवैः:
Saha (सह/सहकारक)
TypeNoun
Rootसचिव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; तृतीया बहुवचन; (Instrumental plural)
सार्थम्together with
सार्थम्:
Saha (सह/सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootसार्थम् (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (adverb meaning ‘together/along with’)
वैहायसम्the sky, the air
वैहायसम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवैहायस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; (Accusative singular); गत्यर्थे देशवाचक (as goal/region: ‘the sky/air’)
उपस्थितःarrived, present
उपस्थितः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप+स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (PPP used predicatively: ‘arrived/present’); पुल्लिङ्ग, प्रथमा एकवचन; (PPP, masc nom sg)
Context

"(Hailed by) the sounds of conches and drums, and of musicians and dancers, Vibhishana was seen ascending on to a decorated fourtust elephant which was huge like a mountain and trumpting like a thundering cloud. He stood there along with four ministers and reached the aerial region.

Characters & Entities
C
conches (śaṅkha)
D
drums (dundubhi)

FAQs

Dharma is portrayed as publicly affirmed: auspicious sounds and arts mark honor given to one aligned with right order.

Within Trijaṭā’s dream narrative, Vibhīṣaṇa is depicted as ceremonially celebrated—an omen of legitimate support and future right action.

Merit acknowledged by society—Vibhīṣaṇa’s worthiness is shown through signs of honor.

←Previous Verse
Next Verse→