Previous Verse
Next Verse

Shloka 98

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

सलिलादूर्ध्वमुत्तिष्ठ तिष्ठत्वेष कपिस्त्वयि।।।।अस्माकमतिथिश्चैव पूज्यश्च प्लवतां वरः।

salilād ūrdhvam uttiṣṭha tiṣṭhatu eṣa kapis tvayi | asmākam atithiś caiva pūjyaś ca plavatāṃ varaḥ ||

Erhebe dich über die Wasser; lass diesen Affen auf dir ruhen. Er ist unser Gast und der Ehre würdig, der Beste unter den Springern.

सलिलात्from the water
सलिलात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्ति; एकवचन (Ablative Singular)
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत्; दिशावाचक क्रियाविशेषण
उत्तिष्ठrise up
उत्तिष्ठ:
Kriya (क्रिया/आज्ञा)
TypeVerb
Rootउत् + स्था (धातु)
Formलोट्-लकार; परस्मैपद; मध्यम-पुरुष; एकवचन
तिष्ठतुlet (him) stand/rest
तिष्ठतु:
Kriya (क्रिया/विधि)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलोट्-लकार; परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन (3rd sg imperative)
एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
कपिःmonkey
कपिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
त्वयिon you
त्वयि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन (Locative Singular)
अस्माकम्of us; for us
अस्माकम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी-विभक्ति; बहुवचन
अतिथिःguest
अतिथिः:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootअतिथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
and
:
Samucchaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
एवalso; indeed
एव:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
पूज्यःworthy of worship
पूज्यः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूज्य (प्रातिपदिक)
Formयत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; विधेय/विशेषण
and
:
Samucchaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
प्लवताम्of the leapers (monkeys)
प्लवताम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootप्लु (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त ‘प्लवत्’ (one who leaps); पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; बहुवचन (Genitive Plural)
वरःthe best
वरः:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; विधेय (best)

"Rise up from the waters. Let him rest on you since this noble monkey is our guest and worthy of worship.

S
Samudra (Ocean)
M
Maināka
H
Hanumān

FAQs

Atithi-dharma: a guest—especially one on a righteous mission—deserves rest, respect, and practical support.

Samudra commands Maināka to emerge so Hanumān can pause and regain strength mid-flight.

Hospitality joined to reverence: honoring merit through tangible assistance.