Previous Verse
Next Verse

Shloka 60

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

मुखं नासिकया तस्य ताम्रया ताम्रमाबभौ।।।।सन्ध्यया समभिस्पृष्टं यथा तत्सूर्यमण्डलम्।

mukhaṃ nāsikayā tasya tāmrāyā tāmram ābabhau |

sandhyayā samabhispṛṣṭaṃ yathā tat sūryamaṇḍalam ||

Sein Antlitz, vom kupferfarbenen Nasenrücken gerötet, erschien kupferrot, wie die Sonnenscheibe, wenn sie vom Abenddämmern berührt wird.

मुखम्face
मुखम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
नासिकयाby/with the nose
नासिकया:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootनासिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
तस्यof him, his
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
ताम्रयाreddish, coppery
ताम्रया:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootताम्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (नासिका)
ताम्रम्copper-red
ताम्रम्:
Karma (कर्म/Result-object)
TypeAdjective
Rootताम्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्म-विशेषणम्/फल-रूपम्
आबभौappeared, shone
आबभौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभा (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्; उपसर्गः—आ
सन्ध्ययाby twilight
सन्ध्यया:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootसन्ध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
समभिस्पृष्टम्touched, suffused
समभिस्पृष्टम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्पृश् (धातु) → स्पृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः; उपसर्गाः—सम् + अभि
यथाas, like
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमा/प्रकार-अव्ययम्
तत्that
तत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
सूर्य-मण्डलम्the sun’s disc
सूर्य-मण्डलम्:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (sun’s orb); उपमानम्

By the reflection of his coppery-red nose, his face looked red like the Sun's orb coming close at twilight.

H
Hanumān
S
sandhyā (twilight)

FAQs

Righteous power is tempered, not harsh: twilight-touched sunlight suggests strength moderated by discernment—an ideal of dharmic conduct.

The narrator continues the visual portrait of Hanumān in flight, focusing on the colour and radiance of his face.

Saumyatā with tejas—gentleness joined to brilliance, fitting for a protector and messenger of truth.