Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

तस्य लाङ्गूलमाविद्धमात्तवेगस्य पृष्ठतः।ददृशे गरुडेनेव ह्रियमाणो महोरगः।।।।

tasya lāṅgūlam āviddham āttavegasya pṛṣṭhataḥ | dadṛśe garuḍeneva hriyamāṇo mahoragaḥ ||

Hinter ihm, als er seine ganze Geschwindigkeit sammelte, erschien sein aufgerollter, emporgehobener Schweif wie eine gewaltige Schlange, die Garuḍa davonträgt.

तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी; एकवचन
लाङ्गूलम्the tail
लाङ्गूलम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलाङ्गूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
आविद्दम्whirled/curling
आविद्दम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआ + विद्/वेध् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (lāṅgūlam) अर्थः 'twisted/whirled'
आत्तवेगस्यof (him) who had gathered speed
आत्तवेगस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootआत्तवेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी; एकवचन. समासः—आत्तः वेगः यस्य (कर्मधारयः; 'having taken up speed')
पृष्ठतःfrom/at the back
पृष्ठतः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपृष्ठतस् (अव्यय/तद्धित)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb of place)
ददृशेappeared/was seen
ददृशे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष; एकवचन
गरुडेनेवas if by Garuḍa
गरुडेनेव:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootगरुड (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)
Formगरुडेन: पुंलिङ्ग; तृतीया; एकवचन + इव (उपमानवाचक अव्यय)
ह्रियमाणःbeing carried away
ह्रियमाणः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootहृ (धातु)
Formशानच्-प्रत्यय (present passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; 'being carried off'
महोरगःa great serpent
महोरगः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + उरग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन. समासः—महान् उरगः (कर्मधारयः)

Hanuman had the tail curled at his back which appeared like a big serpent being carried off by Garuda.

H
Hanumān
G
Garuḍa (by simile)

FAQs

Dharma is steadfast forward movement once duty is known—Hanumān “gathers speed” toward service, not wavering in truth-bound resolve.

Hanumān’s body language and momentum are described as he transitions from preparation into the act of leaping.

Udyama (energetic effort): the verse highlights decisive acceleration toward a difficult righteous undertaking.