Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

शिरोभिः पृथुभिः सर्पा व्यक्तस्वस्तिकलक्षणैः।वमन्तः पावकं घोरं ददंशुर्दशनैः शिलाः।।।।

śirobhiḥ pṛthubhiḥ sarpā vyaktasvastikalakṣaṇaiḥ |

vamantaḥ pāvakaṃ ghoraṃ dadaṃśur daśanaiḥ śilāḥ ||

Schlangen mit breiten, aufgerichteten Hauben – deutlich mit Swastika-Zeichen markiert – spieen schreckliches Feuer und bissen mit ihren Fangzähnen in die Felsen.

शिरोभिःwith hoods/heads
शिरोभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
पृथुभिःbroad
पृथुभिः:
करण (Karaṇa; qualifier)
TypeAdjective
Rootपृथु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; शिरोभिः इति विशेषणम्
सर्पाःsnakes
सर्पाः:
कर्तृ (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसर्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
व्यक्तस्वस्तिकलक्षणैःwith distinct swastika marks
व्यक्तस्वस्तिकलक्षणैः:
करण (Karaṇa; qualifier)
TypeAdjective
Rootव्यक्त + स्वस्तिक + लक्षण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः (with clearly visible swastika-marks); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; शिरोभिः इति विशेषणम्
वमन्तःvomiting/emitting
वमन्तः:
कर्तृ (Karta; participial qualifier)
TypeVerb
Rootवम् (धातु)
Formवर्तमानकाले कृदन्तः; शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्पाः इति विशेषणम्
पावकम्fire
पावकम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपावक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
घोरम्terrible
घोरम्:
कर्म (Karma; qualifier)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; पावकम् इति विशेषणम्
ददंशुःbit
ददंशुः:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootदंश् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
दशनैःwith fangs/teeth
दशनैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootदशन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
शिलाःrocks
शिलाः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशिला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

The snakes spread out their broad hoods manifesting swastika marks on them and bit the rocks with their fangs pouring out terrible fire.

R
rocks (śilāḥ)
F
fire (pāvaka)

FAQs

Dharma here is steadfastness in a righteous mission despite fearsome portents—danger exists, but duty is not abandoned.

During Hanumān’s journey toward Laṅkā, the poem depicts ominous, hazardous phenomena in nature—part of the perilous seascape.

Courage and resolve (dhṛti): the ability to proceed through threatening signs without losing commitment to the task.