HomeRamayanaSundara KandaSarga 1Shloka 159
Previous Verse
Next Verse

Shloka 159

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

प्रविश्य वदनं मेऽद्य गन्तव्यं वानरोत्तम।वर एष पुरा दत्तो मम धात्रेति सत्वरा।।।।व्यादाय विपुलं वक्त्रं स्थिता सा मारुतेः पुरः।

praviśya vadanaṃ me 'dya gantavyaṃ vānarottama | vara eṣa purā datto mama dhātreti satvarā || vyādāya vipulaṃ vaktraṃ sthitā sā māruteḥ puraḥ |

„O Bester der Vānara, heute darfst du nur weiterziehen, nachdem du in meinen Mund eingetreten bist; so wurde mir einst von Dhātṛ (Brahmā) der Segen verliehen.“ So sprechend öffnete sie eilends ihr weites Maul und stellte sich dem Sohn des Windes entgegen.

प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootpra+viś (धातु)
Formक्त्वा (Absolutive); ‘having entered’
वदनम्mouth
वदनम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvadana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी, एकवचन
अद्यtoday
अद्य:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootadya (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb of time)
गन्तव्यम्(you) may go / must go
गन्तव्यम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formकृदन्त—तव्यत् (Gerundive/Obligative); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भावे/कर्मणि—‘it is to be gone / you may go’
वानरोत्तमO best of monkeys
वानरोत्तम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvānarottama (प्रातिपदिक: वानर + उत्तम)
Formसम्बोधन, एकवचन; पुंलिङ्ग; कर्मधारय—‘वानरः उत्तमः’
वरःboon
वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पुराformerly
पुरा:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootpurā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (formerly)
दत्तःgiven
दत्तः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootdā (धातु)
Formकृदन्त—क्त (Past Passive Participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘given’
ममto me / my
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
धात्राby the Creator (Brahmā)
धात्रा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootdhātṛ (प्रातिपदik)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; धाता = ब्रह्मा (Brahmā)
इतिthus
इति:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक (quotative particle)
सत्वराquickly / in haste
सत्वरा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootsatvara (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण/क्रियाविशेषणार्थे—‘hastily’ (qualifier of सा)
व्यादायhaving opened
व्यादाय:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootvi+ā+dā (धातु)
Formक्त्वा (Absolutive); ‘having opened (wide)’
विपुलम्wide
विपुलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvipula (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of वक्त्रम्)
वक्त्रम्mouth
वक्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvaktra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
स्थिताstood
स्थिता:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsthā (धातु)
Formकृदन्त—क्त (Past participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘stood’
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मारुतेःof Māruti (Hanumān)
मारुतेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmāruti (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
पुरःin front
पुरः:
Desha (देश)
TypeIndeclinable
Rootpuras (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb of place: in front)

"O best vanara! you must pass through my mouth today. Such is the boon granted to me by Brahma in the past". Then she quickly opened her big mouth and stood.

S
Surasā
H
Hanumān (Māruti)
D
Dhātṛ (Brahmā)

FAQs

It frames a dharmic trial: divine boons create binding obligations, and the hero must respond with intelligence and truthfulness without abandoning his righteous goal.

Surasā declares the condition of her boon—Hanumān must enter her mouth to pass—then opens her mouth to enforce the test.

Courage under constraint—Hanumān must meet a supernatural requirement while preserving his mission’s integrity.