Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

मैत्रीप्रतिज्ञा-वैरकारणप्रश्नः

Friendship Vow and Inquiry into the Cause of Enmity

तावासीनौ ततो दृष्ट्वा हनूमानपि लक्ष्मणम्।सालशाखां समुत्पाट्य विनीतमुपवेशयत्।।

tāv āsīnau tato dṛṣṭvā hanūmān api lakṣmaṇam | sāla-śākhāṃ samutpāṭya vinītam upaveśayat ||

Als er die beiden sitzen sah, riss Hanūmān einen Śāla-Zweig ab und setzte den gehorsamen Lakṣmaṇa ehrerbietig darauf.

तौthose two
तौ:
Karta (कर्ता/Subject of participle-context)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; सर्वनाम
आसीनौseated
आसीनौ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootआस् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि/कर्तरि कृदन्त (past participle used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; अर्थ: 'seated'
ततःthen
ततः:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Time-context)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (then/thereafter)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriyā (क्रिया/Non-finite verb)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund): 'having seen'
हनूमान्Hanuman
हनूमान्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootहनूमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अपिalso
अपि:
Samuccaya (समुच्चय/Connector)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also/even)
लक्ष्मणम्Lakshmana
लक्ष्मणम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
सालशाखाम्a śāla-tree branch
सालशाखाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसाल-शाखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: सालस्य शाखा
समुत्पाट्यhaving uprooted/pulled off
समुत्पाट्य:
Kriyā (क्रिया/Non-finite verb)
TypeVerb
Rootसम्-उत्-पट्/पाट् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund): 'having torn up/pulled out'
विनीतम्obedient, humble
विनीतम्:
Karma (कर्म/Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootवि-नी (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; अर्थ: 'well-trained/obedient'
उपवेशयत्made (him) sit
उपवेशयत्:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootउप-विश् (धातु) (णिच् causative)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोग: 'made (him) sit'

Thereafter Hanuman also broke a branch of the sala tree and seated Lakshmana on it.

H
Hanūmān
L
Lakṣmaṇa
R
Rāma
S
Sugrīva
Ś
śāla tree (sāla)

FAQs

Sevā (service) guided by respect: Hanūmān’s act models Dharma as attentive, humble service to worthy persons.

After Rāma and Sugrīva sit, Hanūmān ensures Lakṣmaṇa is also properly seated, maintaining courtesy in the meeting.

Hanūmān’s devotion and propriety: he anticipates needs and acts without being asked.