Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

पञ्चषष्टितमः सर्गः — वानराणां प्लवन-पराक्रम-निरूपणम्

Assessment of the Vanaras’ Leaping Capacity; Jambavan Motivates Hanuman

अथोत्तरमुदारार्थमब्रवीदङ्गदस्तदा।अनुमान्य तथा प्राज्ञो जाम्बवन्तं महाकपिम्।।।।

athottaram udārārtham abravīd aṅgadas tadā |

anumānya tathā prājño jāmbavantaṃ mahākapim ||

Darauf erwiderte der weise Angada, nachdem er den großen Affen Jāmbavān ehrerbietig bedacht hatte, in sanfter und edler Weise.

अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formआरम्भ/अनन्तर-अव्यय (particle: then/now)
उत्तरम्reply
उत्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उदारार्थम्in a gracious manner
उदारार्थम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootउदार (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासवत् क्रियाविशेषण (in a generous sense/manner); द्वितीया-एकवचन रूपेण अव्ययवत्
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अङ्गदःAṅgada
अङ्गदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअङ्गद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तदाthen
तदा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (then)
अनुमान्यhaving considered
अनुमान्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु + मन् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund/त्वान्त), ‘having inferred/considered’
तथाthus
तथा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकार-अव्यय (thus/in that way)
प्राज्ञःwise
प्राज्ञः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
जाम्बवन्तम्Jāmbavant
जाम्बवन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजाम्बवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महाकपिम्the great monkey
महाकपिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + कपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (great monkey)

'Then the wise Angada said to great Jambavan, in a gentle manner about his own strength.

A
Angada
J
Jāmbavān

FAQs

Dharma in communication: even when correcting or responding, one should speak with respect and gentleness, especially to elders and the wise.

After Jāmbavān’s honest admission of reduced strength, Angada prepares a considerate response.

Courtesy and discernment: Angada responds thoughtfully, preserving harmony in the mission council.