Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

पञ्चषष्टितमः सर्गः — वानराणां प्लवन-पराक्रम-निरूपणम्

Assessment of the Vanaras’ Leaping Capacity; Jambavan Motivates Hanuman

स इदानीमहं वृद्धः प्लवने मन्दविक्रमः।यौवने च तदाऽसीन्मे बलमप्रतिमं परैः।।।।

sa idānīm ahaṃ vṛddhaḥ plavane manda-vikramaḥ |

yauvane ca tadā āsīn me balam apratimaṃ paraiḥ ||

Doch nun bin ich alt, und meine Sprungkraft ist gemindert; in meiner Jugend jedoch war meine Stärke damals von niemandem zu übertreffen.

सःthat (person)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
इदानीम्now
इदानीम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइदानीम् (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (adverb: now)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
वृद्धःold
वृद्धः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवृद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
प्लवनेin leaping
प्लवने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्लवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
मन्दविक्रमःof feeble prowess
मन्दविक्रमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमन्द (प्रातिपदिक) + विक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय ( मंदः विक्रमः यस्य/मन्द-विक्रमः )
यौवनेin youth
यौवने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयौवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तदाthen
तदा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (adverb: then)
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मेmy
मे:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
बलम्strength
बलम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अप्रतिमम्incomparable
अप्रतिमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + प्रतिम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (negated)
परैःby others
परैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; करण/तुलना-प्रयोग (by others / compared with others)

'Having grown old I do not have the same courage. In my youth my prowess was incomparable and none could excel me.

J
Jāmbavān

FAQs

Satya with self-restraint: dharma requires acknowledging decline and not letting past glory distort present duty-planning.

He contrasts his reduced present capacity with his unmatched youthful power.

Humility grounded in truth: recognition of time’s effect without bitterness or denial.