Home›Ramayana›Kishkindha Kanda›Sarga 5›Shloka 6
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 6

मैत्रीप्रतिष्ठा

Rama–Sugriva Alliance and Fire-Rite of Friendship

Devanagari script

राजसूयाश्वमेधैश्च वह्निर्येनाभितर्पितः।दक्षिणाश्च तथोत्सृष्टा गावश्शतसहस्रशः4.5.5।।तपसा सत्यवाक्येन वसुधा येन पालिता।स्त्री हेतोस्तस्य पुत्रोऽयं रामस्त्वां शरणं गतः4.5.6।।

Transliteration

rājasūyāśvamedhaiś ca vahnir yenābhitarpitaḥ |

dakṣiṇāś ca tathotsṛṣṭā gāvaḥ śata-sahasraśaḥ || 4.5.5 ||

tapasā satya-vākyena vasudhā yena pālitā |

strī-hetoḥ tasya putro 'yaṃ rāmas tvāṃ śaraṇaṃ gataḥ || 4.5.6 ||

Translation

Jener König, dessen Opferfeuer durch die Riten des Rājasūya und Aśvamedha gesättigt wurde, der Dakṣiṇā-Gaben ausstreute—Kühe zu Hunderttausenden—und der die Erde durch Askese und Wahrhaftigkeit schützte: der Sohn dieses Königs, dieser Rāma, ist zu dir gekommen und hat Zuflucht gesucht, um einer Frau willen.

Word by Word
राजसूयाश्वमेधैःby (means of) the Rājasūya and Aśvamedha sacrifices
राजसूयाश्वमेधैः:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootराजसूय + अश्वमेध (प्रातिपदिके; समास)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम् (instrumental plural, masculine); द्वन्द्वसमासः (राजसूयश्च अश्वमेधश्च)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: 'and/also')
वह्निःfire (Agni)
वह्निः:
कर्ता (Agent/Subject)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (nominative singular, masculine)
येनby whom
येन:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (instrumental singular, masculine/neuter pronominal form)
अभितर्पितःwas gratified / satisfied
अभितर्पितः:
कर्मणि-भाव (Predicate/State)
TypeVerb
Rootअभि-तृप् (धातु) → तर्पित (कृदन्त; क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle, क्त); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; (वह्निः) इति कर्तरि विशेषणवत्
दक्षिणाःsacrificial gifts (fees)
दक्षिणाः:
कर्ता (Agent/Subject)
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम् (nominative plural, feminine)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
तथाlikewise / so also
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम् (adverb: 'thus/so/likewise')
उत्सृष्टाःwere given / bestowed
उत्सृष्टाः:
कर्मणि-भाव (Predicate/State)
TypeVerb
Rootउत्-सृज् (धातु) → सृष्ट (कृदन्त; क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle, क्त); स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम्; (दक्षिणाः) इति कर्तरि विशेषणवत्
गावःcows
गावः:
कर्ता (Agent/Subject)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम् (nominative plural, feminine)
शतसहस्रशःin hundreds and thousands
शतसहस्रशः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootशत + सहस्र + शस् (अव्ययीभाव-प्रायः; शस्-प्रत्ययान्त-अव्यय)
Formपरिमाणार्थक-अव्ययम् (distributive/quantifying adverb: 'by hundreds and thousands'); शस्-प्रत्ययान्तम्
तपसाby austerity / penance
तपसा:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (instrumental singular, neuter)
सत्यवाक्येनby truthful speech / by keeping his word
सत्यवाक्येन:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootसत्य + वाक्य (प्रातिपदिके; समास)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (instrumental singular, neuter); षष्ठी-तत्पुरुषः (सत्यस्य वाक्यम् = truth-speaking/true word)
वसुधाthe earth
वसुधा:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootवसुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (nominative singular, feminine)
येनby whom
येन:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (instrumental singular, masculine/neuter pronominal form)
पालिताwas protected/ruled
पालिता:
कर्मणि-भाव (Predicate/State)
TypeVerb
Rootपाल् (धातु) → पालित (कृदन्त; क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle, क्त); स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; (वसुधा) इति कर्तरि विशेषणवत्
स्त्रीहेतोःbecause of a woman
स्त्रीहेतोः:
अपादान (Cause/Ablative)
TypeNoun
Rootस्त्री + हेतु (प्रातिपदिके; समास)
Formपुंलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः एकवचनम् (ablative singular, masculine); षष्ठी-तत्पुरुषः (स्त्रियाः हेतुḥ = cause on account of a woman)
तस्यof him / his
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (genitive singular)
पुत्रःson
पुत्रः:
कर्ता (Agent/Subject)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (nominative singular, masculine)
अयम्this
अयम्:
विशेषण (Deictic qualifier)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (nominative singular, masculine)
रामःRama
रामः:
कर्ता (Agent/Subject)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (nominative singular, masculine)
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/सर्वत्र द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (accusative singular, 2nd person pronoun)
शरणम्refuge
शरणम्:
कर्म (Goal/Object)
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (accusative singular, neuter); गत्यर्थक-क्रियायाः द्वितीया (goal as object)
गतःhas gone / has come (seeking)
गतः:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त; क्त-प्रत्यय)
Formकर्तरि भूतकृदन्तः (past active participle, क्त); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; (रामः) इति कर्तरि
Context

'O Rama, by your grace I will get my wife and kingdom back. O king! accomplish this so that I can destroy my, elder brother, my enemy, O lion among men !

Characters & Entities
R
Rama
D
Dasaratha
A
Agni (Vahni)
E
earth (Vasudha)
S
Sita
H
Hanuman
S
Sugriva

FAQs

True kingship is grounded in satya (truthfulness), tapas (self-discipline), and dāna (generosity); dharma is validated by sustained ethical rule, not mere power.

Hanumān strengthens Sugrīva’s confidence in Rāma by describing Daśaratha’s dharmic rule and presenting Rāma as heir to that tradition, now seeking help to recover Sītā.

The lineage-virtue of satya and righteous governance: Daśaratha’s truth and austerity, and by implication Rāma’s worthiness and moral stature.

←Previous Verse
Next Verse→