Previous Verse
Next Verse

Shloka 37

किष्किन्धाप्रवेशः—लक्ष्मणस्य कोपः, तारासान्त्वम्, सुग्रीवदर्शनम्

Lakshmana Enters Kishkindha: Anger, Tara’s Mediation, and Sugriva Encountered

त्वया सान्त्वैरुपक्रान्तं प्रसन्नेन्द्रियमानसम्।ततः कमलपत्राक्षं द्रक्ष्याम्यहमरिन्दमम्।।।।

tvayā sāntvair upakrāntaṃ prasannendriya-mānasam | tataḥ kamalapatrākṣaṃ drakṣyāmy aham arindamam ||

Beginne, ihn mit tröstenden Worten anzusprechen und erhelle seinen Geist und seine Sinne; dann werde ich den lotusäugigen Bezwinger der Feinde, Lakṣmaṇa, sehen.

त्वयाby you
त्वया:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया, एकवचन — by you
सान्त्वैःwith soothing words
सान्त्वैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootसान्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन — with soothing words/conciliations
उपक्रान्तम्approached/begun
उपक्रान्तम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउप-क्रम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — approached/begun (qualifying object understood, i.e., him)
प्रसन्नेन्द्रियमानसम्with pleased senses and mind
प्रसन्नेन्द्रियमानसम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रसन्न + इन्द्रिय + मानस (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (प्रसन्ने इन्द्रिये च मानसं च यस्य/यस्य इन्द्रियमानसम् प्रसन्नम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — with senses and mind pleased
ततःthen
ततः:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक अव्यय — then
कमलपत्राक्षम्the lotus-petal-eyed one
कमलपत्राक्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकमल + पत्र + अक्षि (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (कमलपत्रे इव अक्षिणी यस्य), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — lotus-petal-eyed (him)
द्रक्ष्यामिI shall see
द्रक्ष्यामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलृट् (Future), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — I shall see
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, एकवचन — I
अरिन्दमम्crusher of enemies
अरिन्दमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअरि + दम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (अरिणां दमः/दमयिता), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — crusher of enemies

'Start talking to him with pleasing words and make him happy. Then I shall see Lakshmana with eyes like lotus-petals, a subduer of enemies'.

L
Lakṣmaṇa
S
Sugrīva
H
Hanumān

FAQs

Conflict should be addressed first through sāntva (conciliation): calming speech and respectful approach are presented as the dhārmic means to reduce anger and restore right action.

Sugrīva, fearing Lakṣmaṇa’s anger over delay in helping Rāma, directs that Lakṣmaṇa be approached with soothing words before a direct meeting.

Diplomacy and self-restraint—prioritizing peaceful speech to prevent escalation and to return to duty.