Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

भरतस्य दूतसमागमः तथा केकयराजनः अनुज्ञा

Bharata Meets the Messengers; Kekaya King Grants Leave

एवमुक्तास्तु ते दूताः भरतेन महात्मना।ऊचुस्सप्रश्रयं वाक्यमिदं तं भरतं तदा।।2.70.11।।

evam uktās tu te dūtāḥ bharatena mahātmanā |

ūcuḥ sapraśrayaṃ vākyam idaṃ taṃ bharataṃ tadā || 2.70.11 ||

So von dem großherzigen Bharata angesprochen, sprachen die Boten damals diese Worte zu ihm in Demut und Ehrfurcht.

एवम्thus, in this way
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (indeclinable), प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
उक्ताःhaving been addressed / spoken to
उक्ताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; दूताः इति विशेषण
तुbut, indeed
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, अवधान/विरोधार्थक निपात (particle: but/indeed)
तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
दूताःmessengers
दूताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
भरतेनby Bharata
भरतेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (instrumental singular)
महात्मनाby the great-souled (one)
महात्मना:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; भरतेन इति विशेषण
ऊचुःsaid, spoke
ऊचुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
स-प्रश्रयम्respectful
स-प्रश्रयम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रश्रय (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास (स + प्रश्रयम् = with respect); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; वाक्यम् इति विशेषण
वाक्यम्words, speech
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
इदम्this
इदम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; वाक्यम् इति विशेषण
तम्that
तम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; भरतम् इति विशेषण
भरतम्Bharata (to/unto Bharata)
भरतम्:
Sampradāna/Prati (सम्प्रदान/प्रति)
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)

Having listened to the words of that magnanimous Bharata, those messengers addressed him gracefully with these words.

B
Bharata
D
dūtāḥ (messengers)

FAQs

Dharma in communication: important truth should be delivered with humility and proper decorum, especially in royal and familial matters.

After Bharata’s questions, the messengers prepare to deliver their report, framed by respectful courtly speech.

Humility and disciplined speech—virtues expected of envoys and servants of the state.