Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

दूतप्रेषणम् — Dispatch of Messengers to Kekaya

Bharata’s Recall

निकूलवृक्षमासाद्य दिव्यं सत्योपयाचनम्।अभिगम्याभिवाद्यं तं कुलिङ्गां प्राविशन्पुरीम्।।2.68.16।।

nikūlavṛkṣam āsādya divyaṃ satyopayācanam | abhigamyābhivādyaṃ taṃ kuliṅgāṃ prāviśan purīm || 2.68.16 ||

Als sie den göttlichen Uferbaum namens Satyopayācana erreichten, der der Verehrung würdig ist, traten sie heran, erwiesen ihm Ehrerbietung und betraten dann die Stadt Kuliṅgā.

निकूलवृक्षम्the bank-side tree
निकूलवृक्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिकूल-वृक्ष (प्रातिपदिक)
Formसमासः तत्पुरुष (nikūle sthitaḥ vṛkṣaḥ = bank-side tree); पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आसाद्यhaving reached
आसाद्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√सद् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive), 'having reached/approached'
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of सत्योपयाचनम्
सत्योपयाचनम्Satyopayācana (wish-granting tree)
सत्योपयाचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसत्य-उपयाचन (प्रातिपदिक; नाम)
Formसमासः तत्पुरुष (satyena upayācanam / satyānām upayācanam; proper name of wish-granting tree); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अभिगम्यhaving approached
अभिगम्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-√गम् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), 'having approached'
अभिवाद्यम्worthy to be saluted
अभिवाद्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभि-√वद् (धातु) + यत् (कृदन्त)
Formतव्यत्/यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive: 'to be saluted'), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of तम् (i.e., that tree)
तम्that (one)
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कुलिङ्गाम्Kulinga (city)
कुलिङ्गाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुलिङ्गा (प्रातिपदिक; नगर-नाम)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्राविशन्entered
प्राविशन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√विश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; छन्दसि/पाठभेदे 'प्राविशन्' = 'प्राविशन्(त)'
पुरीम्the city
पुरीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

There they saw the brahmins versed in the Vedas and drank water with cupped palms. Then they continued their journey through the middle of Bahlika country, and reached Sudama mountain.

FAQs

Dharma includes honoring the sacred and aligning desire with truth (satya): reverence is offered before proceeding with worldly tasks.

On their route, the messengers reach a revered tree named Satyopayācana, salute it, and then enter Kuliṅgā city.

Respect for sacred tradition alongside efficiency—devotion without abandoning duty.