Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

दूतप्रेषणम् — Dispatch of Messengers to Kekaya

Bharata’s Recall

ते हस्तिनापुरे गङ्गां तीर्त्वा प्रत्यङ्मुखा ययुः।पाञ्चालदेशमासाद्य मध्येन कुरुजाङ्गलम्।।2.68.13।।सरांसि च सुपूर्णानि नदीश्च विमलोदकाः।निरीक्षमाणा स्ते जग्मुर्दूताः कार्यवशाद्द्रुतम्।।2.68.14।।

sarāṃsi ca supūrṇāni nadīś ca vimalodakāḥ | nirīkṣamāṇās te jagmur dūtāḥ kāryavaśād drutam || 2.68.14 ||

Während sie Seen, reich gefüllt mit Wasser, und Flüsse mit klarem, reinem Strom erblickten, eilten jene Boten voran, getrieben von der Dringlichkeit ihres Auftrags.

सरांसिlakes
सरांसि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), बहुवचन (plural)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
सुपूर्णानिwell-filled
सुपूर्णानि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु- + पूर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), बहुवचन (plural); विशेषण (adjective) of सरांसि
नदीःrivers
नदीः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), बहुवचन (plural)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
विमलोदकाःwith clear water
विमलोदकाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविमल-उदक (प्रातिपदिक)
Formसमासः कर्मधारय (Karmadhāraya: 'vimalam udakam yasya/yeṣām'); स्त्रीलिङ्ग (feminine, agreeing with नदीः), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), बहुवचन (plural); विशेषण of नदीः
निरीक्षमाणाःobserving/looking at
निरीक्षमाणाः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootनि-ईक्ष् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), पुल्लिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nom), बहुवचन (plural); कर्तृवाचक (agentive)
तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), पुल्लिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nom), बहुवचन (plural)
जग्मुःwent
जग्मुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद (Parasmaipada), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural)
दूताःmessengers
दूताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nom), बहुवचन (plural)
कार्यवशात्due to their mission
कार्यवशात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootकार्य-वश (प्रातिपदिक)
Formसमासः तत्पुरुष (Tatpuruṣa: 'kāryasya vaśaḥ' = under the compulsion of duty/mission); पुल्लिङ्ग (masculine), पञ्चमी (Abl), एकवचन (singular); हेतौ/कारणे (cause)
द्रुतम्quickly
द्रुतम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootद्रुत (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverbial accusative used as indeclinable)

They reached a divine tree (of great powers) known as Satyopayachana tree and having gone round and paid homage they entered the Kulinga city.

M
messengers (dūtāḥ)
L
lakes (sarāṃsi)
R
rivers (nadyaḥ)

FAQs

Dharma is steadfast duty: even amid natural beauty, one remains focused on the entrusted mission.

The messengers travel rapidly through the countryside, noticing abundant waters, but not stopping because their summons is urgent.

Single-minded diligence (kāryaniṣṭhā)—commitment to completing an assignment.