Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

भरतस्य प्रार्थना—रामस्य धर्मोपदेशः

Bharata’s Petition and Rama’s Dharma-Reasoning

स च प्रमाणं धर्मात्मा राजा लोकगुरुस्तव।पित्रा दत्तं यथाभागमुपभोक्तुं त्वमर्हसि।।।।

sa ca pramāṇaṁ dharmātmā rājā lokagurus tava |

pitrā dattaṁ yathābhāgam upabhoktuṁ tvam arhasi ||

Jener rechtschaffene König — dein vom ganzen Volk verehrter Vater — ist das maßgebende Vorbild; darum sollst du den dir vom Vater zugeteilten Anteil annehmen und genießen.

सःhe/that (king)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन, पुंलिङ्ग
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (and)
प्रमाणम्authority/valid standard
प्रमाणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रमाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘authority/standard’
धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्मात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः: धर्मः आत्मा यस्य
राजाking
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
लोकगुरुःteacher/revered one of the world
लोकगुरुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक-गुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: लोकस्य गुरुः
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
पित्राby (your) father
पित्रा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
दत्तम्given/bestowed
दत्तम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदत्त (कृदन्त; √दा (धातु))
Formभूतकृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; यथाभागम् इत्यस्य विशेषणम्
यथाभागम्according to (your) share
यथाभागम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा-भाग (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; अव्ययवत् प्रयोगः (adverbial: according to share)
उपभोक्तुम्to enjoy/use
उपभोक्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन/Infinitive complement)
TypeVerb
Rootउप + √भुज् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अर्हसिought/are entitled
अर्हसि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√अर्ह् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

The proclamation of that righteous king revered by the world shall be your guide. Youshould enjoy that portion bestowed by father.

R
Rama
B
Bharata
D
Dasharatha

FAQs

Dharma recognizes a righteous elder’s settled decision as pramāṇa (normative authority), and urges acceptance of one’s rightful share without disorder.

Rama urges Bharata to follow Daśaratha’s ordinance and take up the kingship assigned to him.

Anāsakti with orderliness—Rama discourages conflict over power and promotes lawful succession.