Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 120

Devanagari script

क्षोभका मणिभद्रा च क्रीडका सिंहचक्रका । महोदरा स्थूलशिखा विकृतास्या वरानना ॥ १२० ॥

Transliteration

kṣobhakā maṇibhadrā ca krīḍakā siṃhacakrakā | mahodarā sthūlaśikhā vikṛtāsyā varānanā || 120 ||

Translation

(Sie ist) Kṣobhakā, Maṇibhadrā und Krīḍakā; Siṃhacakrakā; Mahodarā; Sthūlaśikhā; Vikṛtāsyā; und Varānanā — dies sind die hier aufgezählten Namen.

Word by Word

• क्षोभका: agitator; causing disturbance
• क्षोभका: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: क्षोभक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (क्षोभक ‘agitating’ इत्यर्थे नाम/विशेषण)

• मणिभद्रा: Maṇibhadrā (name/epithet)
• मणिभद्रा: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: मणि-भद्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः कर्मधारयः (‘मणिरिव भद्रा’/‘मणि-सम्बद्धा भद्रा’—नामरूपेण)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• क्रीडका: playful; sporting
• क्रीडका: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: क्रीडक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (क्रीडक ‘playful/sporting’)

• सिंहचक्रका: having a lion-disc/mark; lion-circled
• सिंहचक्रका: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: सिंह-चक्रक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (सिंह-सम्बद्धं चक्रकम्/चक्र-चिह्नम्)

• महोदरा: big-bellied
• महोदरा: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: महत्-उदर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः कर्मधारयः (महत् उदरं यस्याः)

• स्थूलशिखा: thick-crested; with a large topknot/flame
• स्थूलशिखा: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: स्थूल-शिखा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः कर्मधारयः (स्थूला शिखा यस्याः)

• विकृतास्या: distorted-faced
• विकृतास्या: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: विकृत-आस्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः कर्मधारयः (विकृतम् आस्यम् यस्याः)

• वरानना: beautiful-faced
• वरानना: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: वर-आनन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः कर्मधारयः (वरम् आननम् यस्याः)

Speaker

Suta (narrating the Narada Purana dialogue/tradition; name-list verse within the chapter)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhayanaka

Characters & Entities

• Kṣobhakā
• Maṇibhadrā
• Krīḍakā
• Siṃhacakrakā
• Mahodarā
• Sthūlaśikhā
• Vikṛtāsyā
• Varānanā

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

This verse functions as a name-catalogue (nāma-nirdeśa): the Purana preserves sacred memory by enumerating specific beings/attendants, and such remembrance supports smaraṇa (recollection) and orderly transmission of tradition.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While not teaching doctrine directly, it aligns with Bhakti practice through nāma-smaraṇa—reverent recollection/recitation of recognized names within the Purāṇic sacred world, a supportive limb of devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse reflects the Vedāṅga-adjacent discipline of accurate textual preservation—proper-name transmission, phonetic steadiness (Śikṣā), and correct forms (Vyākaraṇa) so lists and lineages remain stable in recitation.