Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 79

Rādhā-sambaddha-mantra-vyākhyā

Rādhā-Related Mantras Explained

चतुर्थीं श्रृणु विप्रेन्द्र नित्यक्लिन्नासमाह्वयाम् । हंसस्तु दाहवह्निस्वैर्युक्तः प्रथममुच्यते ॥ ७९ ॥

caturthīṃ śrṛṇu viprendra nityaklinnāsamāhvayām | haṃsastu dāhavahnisvairyuktaḥ prathamamucyate || 79 ||

O Bester der Brāhmaṇas, höre nun die vierte Einteilung, genannt Nityaklinnā. Darin wird als erstes Haṁsa genannt, verbunden mit dem Feuer des Brennens und mit Unabhängigkeit (svairya).

caturthīmthe fourth (one)
caturthīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootcaturthī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-एकवचन (Accusative singular)
śṛṇuhear
śṛṇu:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√śru (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
vipra-indraO best of Brahmins
vipra-indra:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक) + indra (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (viprāṇām indraḥ); पुंलिङ्गे सम्बोधन-एकवचन (Vocative singular)
nitya-klinnāever-moistened
nitya-klinnā:
Karma (कर्म) — qualifier
TypeAdjective
Rootnitya (प्रातिपदिक) + klinnā (प्रातिपदिक; √klid धातु-कृदन्त)
Formकर्मधारय; klinnā = क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘moistened’; स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-एकवचन, qualifying (caturthīm understood as vidyām/śaktim)
samāhvayāmnamed/called
samāhvayām:
Karma (कर्म) — qualifier
TypeAdjective
Rootsamāhvayā (प्रातिपदिक; √hve/√hvā धातु-कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-एकवचन; ‘having the name/called’ (name-qualifier)
haṃsaḥHaṃsa (mystic syllable/term)
haṃsaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothaṃsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचन (Nominative singular)
tuindeed/but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध) — discourse particle
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) — contrast/emphasis
dāha-vahni-svaira-yuktaḥassociated with burning fire and freedom/independence
dāha-vahni-svaira-yuktaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdāha (प्रातिपदिक) + vahni (प्रातिपदिक) + svaira (प्रातिपदिक) + yukta (प्रातिपदिक; √yuj धातु-कृदन्त)
Formबहुपद-तत्पुरुष; yukta = क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘joined/associated’; पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचन, qualifying haṃsaḥ
prathamamfirst
prathamam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootprathama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा-एकवचन (Nominative/Accusative singular) — adverbial use ‘firstly’
ucyateis said
ucyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि प्रयोग (passive sense) ‘is said’

Narada

Vrata: none

Primary Rasa: adbhuta (wonder)

Secondary Rasa: shanta (peace)

N
Narada

FAQs

It marks a structured, śāstric classification within the technical teachings of Book 1.3, identifying “Nityaklinnā” as a distinct fourth division and naming “Haṁsa” as its first subtype—showing how Vedic sciences organize subtle qualities and functions.

Direct bhakti practice is not the primary focus here; the verse belongs to a technical/vidyā-oriented section. Indirectly, it supports bhakti by systematizing disciplined knowledge (vidyā) that traditionally aids correct ritual and contemplative practice.

A technical taxonomy is being taught—naming a category (Nityaklinnā) and its first member (Haṁsa) with defining attributes (burning fire, independence). This reflects the Vedāṅga-style method of precise definition and classification used in śāstric instruction.