Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 72

Mantra-Māhātmya and Sādhana of Kārtavīryārjuna

Nyāsa, Yantra, Homa, and Dīpa-Vrata

Devanagari script

कांस्यपात्रं मृण्मयं च कनिष्ठं लोहजं मृतौ । शांतये मुद्गचूर्णोत्थं संधौ गोधूमचूर्णजम् ॥ ७२ ॥

Transliteration

kāṃsyapātraṃ mṛṇmayaṃ ca kaniṣṭhaṃ lohajaṃ mṛtau | śāṃtaye mudgacūrṇotthaṃ saṃdhau godhūmacūrṇajam || 72 ||

Translation

Ein Gefäß aus Bronze ist das beste; ein Tongefäß ist geringer; und in Zeiten der durch Tod bedingten Unreinheit ist ein Eisengefäß vorgeschrieben. Für Śānti-Riten (Befriedung) verwende man Zubereitungen aus Mungbohnenmehl; und zu den Saṃdhi-Zeiten (Dämmerungsübergängen) sind solche aus Weizenmehl vorgeschrieben.

Word by Word

• कांस्यपात्रम्: a bronze vessel
• कांस्यपात्रम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: कांस्य + पात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; तत्पुरुषः (कांस्यस्य पात्रम्)

• मृण्मयम्: made of clay
• मृण्मयम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: मृद् + मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; विशेषणम्; तत्पुरुषः (मृदः मयम्)

• च: and
• च: सम्बन्ध/अव्यय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• कनिष्ठम्: smaller
• कनिष्ठम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: कनिष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; विशेषणम् (smaller/lesser)

• लोहजम्: made of iron/metal
• लोहजम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: लोह + ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; विशेषणम्; तत्पुरुषः (लोहात् जातम्)

• मृतौ: on/in the earth (ground)
• मृतौ: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: मृत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/सप्तमी), एकवचनम्; (context: in earth/ground)

• शान्तये: for pacification
• शान्तये: सम्प्रदान (Sampradāna/Beneficiary)
• Type: Noun
• Root: शान्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (4th/चतुर्थी), एकवचनम्; प्रयोजनार्थ (for the sake of)

• मुद्गचूर्णोत्थम्: made from mung-bean flour
• मुद्गचूर्णोत्थम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: मुद्ग + चूर्ण + उत्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; विशेषणम्; तत्पुरुषः (मुद्गचूर्णात् उत्थम्)

• सन्धौ: at twilight/junction time
• सन्धौ: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: सन्धि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/सप्तमी), एकवचनम्; (context: at the junction/twilight time)

• गोधूमचूर्णजम्: made from wheat flour
• गोधूमचूर्णजम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: गोधूम + चूर्ण + ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; विशेषणम्; तत्पुरुषः (गोधूमचूर्णात् जातम्)

Speaker

Sanatkumara (in dialogue instruction to Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames ritual purity and pacification as precise, rule-governed disciplines: correct materials (vessels and offerings) are chosen to harmonize a rite with the condition—especially the sensitive state of death-related impurity—and to restore calm (śānti).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While not directly teaching devotional emotion, it supports bhakti through disciplined observance: careful śānti and saṃdhi practices purify the practitioner’s environment and mind, making worship and remembrance more steady and sattvic.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights applied ritual science—material suitability (dravyaguṇa in practice), timing at saṃdhi (dawn/dusk junctions), and aśauca-sensitive procedure—core to correct performance of domestic and expiatory rites.