Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 25

Devapūjā-krama: Ārghya-saṃskāra, Maṇḍala–Nyāsa, Mudrā-pradarśana, Āvaraṇa-arcana, Homa, Japa, and Kṣamāpaṇa

Devanagari script

अथवा मूलगायत्र्या पूजाद्रव्याणि प्रोक्षयेत् । पाद्यार्ध्याचमनूयार्थं मधुपर्कार्थमप्युत ॥ २५ ॥

Transliteration

athavā mūlagāyatryā pūjādravyāṇi prokṣayet | pādyārdhyācamanūyārthaṃ madhuparkārthamapyuta || 25 ||

Translation

Oder man besprenge und reinige die Opfergaben, indem man die Wurzel-Gāyatrī rezitiert. So werden sie bereitet für das Fußwasser (pādya), die ehrerbietige Gabe (arghya), das Schluckwasser (ācamanīya) und auch für die Darbringung von madhuparka.

Word by Word

• अथवा: or alternatively
• अथवा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथवा (अव्यय)
• Form: अव्यय, विकल्पार्थक-निपातः (or/alternatively)

• मूल-गायत्र्या: with the root Gāyatrī (mantra)
• मूल-गायत्र्या: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: मूल (प्रातिपदिक) + गायत्री (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (मूलभूता गायत्री), स्त्रीलिङ्गम्, तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्

• पूजा-द्रव्याणि: materials for worship
• पूजा-द्रव्याणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूजा (प्रातिपदिक) + द्रव्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (पूजायाः द्रव्याणि), नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), बहुवचनम्

• प्रोक्षयेत्: should sprinkle
• प्रोक्षयेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + उक्ष् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• पाद्य-अर्घ्य-आचमन-उपय-आर्थम्: for (preparing) foot-water, offering-water, sipping-water, and related use
• पाद्य-अर्घ्य-आचमन-उपय-आर्थम्: Prayojana (प्रयोजन/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: पाद्य (प्रातिपदिक) + अर्घ्य (प्रातिपदिक) + आचमन (प्रातिपदिक) + उपय (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: समासान्त-नपुंसक-एकवचन-द्वितीया (अर्थम्) अव्ययीभाववत् प्रयोगः; तत्पुरुषसमासः (पाद्यस्य अर्घ्यस्य आचमनस्य उपयस्य च अर्थम् = for the purpose of ...); प्रयोजनवाचकः (for the purpose)

• मधुपर्क-अर्थम्: for (preparing) madhuparka
• मधुपर्क-अर्थम्: Prayojana (प्रयोजन/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: मधुपर्क (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (मधुपर्कस्य अर्थम्), प्रयोजनवाचक-द्वितीया-एकवचनम् (used adverbially: for the purpose)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थकः (also)

• उत: and also
• उत: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: उत (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय/उत्कर्षार्थक-निपातः (and also/indeed)

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Gayatri

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that worship becomes effective when the materials are ritually purified; reciting the Mūla Gāyatrī while sprinkling sanctifies the offerings before they are presented.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is expressed through careful, reverent service—preparing pādya, arghya, ācamanīya, and madhuparka with mantra-purification shows attentive devotion in formal pūjā.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights ritual procedure (prayoga) and mantra-application—using a specific mantra (Mūla Gāyatrī) for prokṣaṇa (sprinkling) to consecrate pūjā articles and offerings.