Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 4

Dīkṣā, Mantra-Types, Mantra-Doṣas, and Qualifications of Ācārya–Śiṣya

स्त्रीपुंनपुंसकात्मानस्ते मंत्रास्तु त्रिधा मताः । स्त्रीमंत्रास्तु द्विठांताः स्युः पुंमंत्रा हुंफडंतकाः ॥ ४ ॥

strīpuṃnapuṃsakātmānaste maṃtrāstu tridhā matāḥ | strīmaṃtrāstu dviṭhāṃtāḥ syuḥ puṃmaṃtrā huṃphaḍaṃtakāḥ || 4 ||

Mantras gelten ihrer Natur nach als dreifach: weiblich, männlich und neutral. Weibliche Mantras sollen mit den zwei ṭha enden, männliche Mantras hingegen mit „huṃ“ und „phaḍ“.

स्त्रीपुंनपुंसकात्मानःhaving female, male, and neuter nature
स्त्रीपुंनपुंसकात्मानः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्त्री + पुंस् + नपुंसक + आत्मन् (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः: स्त्री- पुं- नपुंसक-आत्मानः (having female/male/neuter nature)
तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
मन्त्राःmantras
मन्त्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोधार्थक-निपात (but/indeed)
त्रिधाin three ways
त्रिधा:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootत्रिधा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) = in three ways
मताःare considered
मताः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय (are considered)
स्त्रीमन्त्राःfemale-type mantras
स्त्रीमन्त्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्त्री + मन्त्र (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः: स्त्रियाः मन्त्राः (mantras of feminine type)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
द्विठान्ताःending with 'ṭha' (dvi-ṭhānta)
द्विठान्ताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि + ठ + अन्त (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः: ठ-आन्ताः (ending with 'ṭha'); द्वि- (twofold/with two?)—पाठभेदसम्भवः
स्युःshould be/are
स्युः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
पुंमन्त्राःmale-type mantras
पुंमन्त्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुंस् + मन्त्र (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः: पुंसः मन्त्राः (male-type mantras)
हुंफडन्तकाःending with “huṃ phaḍ”
हुंफडन्तकाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootहुं + फड् + अन्तक (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः: हुं-फड्-अन्तकाः (ending with 'huṃ phaḍ')

Sanatkumara (teaching Narada in a technical Vedanga-style exposition on mantra-lakshana)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

N
Narada
S
Sanatkumara

FAQs

It frames mantra-usage as a precise sacred science: the “nature” (strī/puṃ/napuṃsaka) and the phonetic ending of a mantra are treated as meaningful markers for correct ritual application and mantra-siddhi.

While technical, it supports bhakti-based worship by insisting that devotion is strengthened through proper mantra form—correctly identifying and applying mantras used in pūjā and japa.

A practical mantra-lakṣaṇa rule grounded in sound/phonetics (close to Śikṣā): identifying mantra-types by their endings—feminine by dvi-ṭhānta and masculine by huṃ/phaḍ—useful for ritual procedure and recitation discipline.