Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 80

Bhakti-Śraddhā-Ācāra-Māhātmya and the Commencement of the Mārkaṇḍeya Narrative

Devanagari script

ध्यानादुन्मील्य नयनं अपश्यद्धरिमग्रतः । प्रसन्नवदनं शान्तं धातारं विश्वतेजसम् ॥ ८० ॥

Transliteration

dhyānādunmīlya nayanaṃ apaśyaddharimagrataḥ | prasannavadanaṃ śāntaṃ dhātāraṃ viśvatejasam || 80 ||

Translation

Als er aus der Versenkung die Augen öffnete, erblickte er Hari vor sich—mit gütigem Antlitz, still und friedvoll, den Erhalter, strahlend im Glanz des ganzen Universums.

Word by Word

• ध्यानात्: from meditation
• ध्यानात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: ध्यान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

• उन्मील्य: having opened
• उन्मील्य: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उन्मील् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया; धातुः—उन्मील् (to open)

• नयनम्: the eye
• नयनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नयन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अपश्यत्: saw
• अपश्यत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम

• हरिम्: Hari (Vishnu)
• हरिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अग्रतः: in front
• अग्रतः: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्रतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb of place)

• प्रसन्न-वदनम्: with a serene face
• प्रसन्न-वदनम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक) + वदन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (प्रसन्नं वदनं यस्य)

• शान्तम्: peaceful
• शान्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (हरिम्)

• धातारम्: the creator/sustainer
• धातारम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• विश्व-तेजसम्: of universal splendor
• विश्व-तेजसम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (विश्वस्य तेजः यस्य / विश्वं तेजः यस्य)

Speaker

Narada (narrative voice within the Narada Purana context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Hari
• Vishnu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents meditation (dhyāna) ripening into direct divine vision (darśana): the devotee beholds Hari as peaceful, gracious, and as the cosmic Sustainer—showing that inner stillness reveals the Lord’s presence.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed as steady contemplative remembrance of Hari; when the mind becomes śānta (tranquil), the Lord is experienced as immediately present, benevolent (prasanna-vadana) and protective (dhātā).

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedanga (like Vyākaraṇa or Jyotiṣa) is taught in this verse; the practical takeaway is meditative discipline—sustained dhyāna leading to mental tranquility and devotional realization.