Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 166

Pāpa-bheda, Naraka-yātanā, Mahāpātaka-vicāra, Atonement Limits, Daśa-vidhā Bhakti, and Gaṅgā as Final Remedy

सनक उवाच । इत्युक्त्वा मुनिशार्दूल महाराजं भगीरथम् । धर्मात्मानं धर्मराजः सद्यश्वान्तर्दधेतदा ॥ १६६ ॥

sanaka uvāca | ityuktvā muniśārdūla mahārājaṃ bhagīratham | dharmātmānaṃ dharmarājaḥ sadyaśvāntardadhetadā || 166 ||

Sanaka sprach: Nachdem Dharma-rāja (Yama), der Gerechte, so geredet und sich an König Bhagīratha—den Tiger unter den Weisen—gewandt hatte, verschwand er sogleich.

सनकःSanaka
सनकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसनक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala (पूर्वकाल/absolutive)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), ‘having said’
मुनिशार्दूलO tiger among sages
मुनिशार्दूल:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि + शार्दूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन (Singular)
महाराजम्the great king
महाराजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा + राजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
भगीरथम्Bhagiratha
भगीरथम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभगीरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); महाराजम् इति विशेष्यस्य विशेषण-सम्बन्ध (apposition)
धर्मात्मानम्the righteous-souled (one)
धर्मात्मानम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootधर्म + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); बहुव्रीहिः—‘धर्मः आत्मा यस्य सः’ (one whose soul is righteous)
धर्मराजःDharma-raja (Yama)
धर्मराजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म + राजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
सद्यःimmediately
सद्यः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: immediately)
अन्तर्दधेdisappeared/vanished
अन्तर्दधे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअन्तर्-धा (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
तदाthen
तदा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: then)

Sanaka

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

S
Sanaka
B
Bhagiratha
D
Dharmaraja (Yama)

FAQs

It underscores the authority and immediacy of Dharma itself: once the dharmic instruction is delivered, Dharma-rāja withdraws, implying the responsibility now rests on the listener to embody and enact dharma.

Bhakti is implied indirectly: reverent reception of divine/ethical instruction is part of devotion, and the verse highlights humility and readiness to follow dharma—foundational qualities that mature into steadfast Vishnu-bhakti in Purāṇic teaching.

No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa or Jyotiṣa) is taught in this verse; the practical takeaway is dharma-nīti—ethical conduct and kingly duty—presented through Purāṇic narrative.