Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 165

Jyotiṣa-śāstra Saṅgraha: Threefold Division, Gaṇita Methods, Muhūrta, and Planetary Reckoning

ताभ्यां हीनयुतो मध्यदर्शः कालौ मुखांतगौ । अर्काद्यूना विश्व ईशा नवपंचदशांशकाः ॥ १६५ ॥

tābhyāṃ hīnayuto madhyadarśaḥ kālau mukhāṃtagau | arkādyūnā viśva īśā navapaṃcadaśāṃśakāḥ || 165 ||

Wenn man durch diese beiden vermindert und vermehrt, erhält man die Rechnung des «Mitte-Sehens»; und die Zeit ist als mit Anfang (mukha) und Ende (anta) zu verstehen. Vom Sonnenmaß an werden die kosmischen Maße als neun und fünfzehn Teile (aṃśa) angegeben.

tābhyāmby those two
tābhyām:
Karana (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Dual (द्विवचन)
hīna-yutaḥreduced and increased; adjusted by subtraction/addition
hīna-yutaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roothīna + yuta (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); karmadhāraya ‘subtracted-and-added/adjusted’
madhya-darśaḥthe mean (middle) value/indicator
madhya-darśaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmadhya + darśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); tatpuruṣa ‘middle-indicator/mean value’
kālauthe two times/periods
kālau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Dual (द्विवचन)
mukha-anta-gaureaching the beginning and the end
mukha-anta-gau:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmukha + anta + ga (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Dual (द्विवचन); tatpuruṣa ‘going to the beginning and end’
arka-ādi-ūnāḥreduced by arka etc. (sun etc.)
arka-ādi-ūnāḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootarka + ādi + ūna (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन); tatpuruṣa ‘less by (starting from) arka etc.’
viśvethe two Viśve (Viśve-devas)
viśve:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviśva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Dual (द्विवचन)
īśāḥlords; rulers
īśāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootīśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन)
nava-paṃcadaśa-aṃśakāḥ(values) of 9 and 15 parts
nava-paṃcadaśa-aṃśakāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnava + paṃcadaśa + aṃśaka (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन); dvigu ‘(having) nine and fifteen parts’

Sanatkumara (teaching Narada in a technical/disciplinary passage)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

A
Arka (Sun)
K
Kala (Time)

FAQs

It frames kāla (time) as a measurable, ordered principle with a beginning and end, supporting disciplined understanding of the cosmos—an aid to viveka (discernment) that underlies Moksha-Dharma.

Indirectly: by teaching accurate reckoning of kāla and cosmic order (often used to time vrata and worship), it supports orderly devotional practice even though the verse itself is technical rather than emotive bhakti.

Vedāṅga Jyotiṣa-style computation: using addition/subtraction to derive a ‘middle’ (madhya) measure and describing divisions (aṃśas) anchored ‘from the Sun onward’ for time/cosmic reckoning.