Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 1

Jyotiṣa-śāstra Saṅgraha: Threefold Division, Gaṇita Methods, Muhūrta, and Planetary Reckoning

सनंदन उवाच । ज्योतिषांगं प्रवक्ष्यामि यदुक्तं ब्रह्मणा पुरा । यस्य विज्ञान मात्रेण धर्मसिद्धिर्भवेन्नृणाम् ॥ १ ॥

sanaṃdana uvāca | jyotiṣāṃgaṃ pravakṣyāmi yaduktaṃ brahmaṇā purā | yasya vijñāna mātreṇa dharmasiddhirbhavennṛṇām || 1 ||

Sanandana sprach: Ich werde das Wissensglied namens Jyotiṣa darlegen, wie es einst von Brahmā gelehrt wurde; durch bloßes Verstehen davon erlangen die Menschen Vollendung im Dharma.

सनन्दनःSanandana
सनन्दनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसनन्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ज्योतिष-अङ्गम्the limb/section of Jyotiṣa (astral science)
ज्योतिष-अङ्गम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootज्योतिष + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ज्योतिषः अङ्गम्)
प्रवक्ष्यामिI shall expound
प्रवक्ष्यामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√वच् (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्/Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यत्which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)
उक्तम्said; taught
उक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
पुराformerly; long ago
पुरा:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
यस्यof which; whose
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (सम्बन्ध/Genitive), एकवचन; सम्बन्धबोधक
विज्ञान-मात्रेणby mere understanding/knowledge
विज्ञान-मात्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootविज्ञान + मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विज्ञानस्य मात्रेण = by mere knowledge)
धर्म-सिद्धिःattainment of dharma
धर्म-सिद्धिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म + सिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धर्मस्य सिद्धिः)
भवेत्would occur; would be
भवेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नृणाम्of men; of people
नृणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन

Sanandana

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

S
Sanandana
B
Brahma

FAQs

It frames Jyotiṣa (the Vedāṅga of sacred time) as a dharma-supporting knowledge: understanding proper timings and cycles helps one perform duties in alignment with ṛta (cosmic order), leading to dharma-siddhi.

While not directly teaching bhakti, it supports devotional practice by emphasizing right time and order—essential for vrata, pūjā, and observances that strengthen steady devotion and disciplined worship.

Jyotiṣa Vedāṅga—practical calendrical/astral computation used to determine auspicious times (muhūrta), tithi, nakṣatra, and proper scheduling for rituals, vows, and dharmic duties.