Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 110

Sṛṣṭi-pralaya-kathana: Mahābhūta-guṇāḥ, Vṛkṣa-indriya-vādaḥ, Prāṇa-vāyu-vyavasthā

पक्वाशयस्त्वधो नाभ्या ऊर्ध्वमामाशयः स्मृतः । नाभिमूले शरीरस्य सर्वे प्राणाश्च संस्थिताः ॥ ११० ॥

pakvāśayastvadho nābhyā ūrdhvamāmāśayaḥ smṛtaḥ | nābhimūle śarīrasya sarve prāṇāśca saṃsthitāḥ || 110 ||

Der pakvāśaya, der Dickdarm, heißt es, liegt unterhalb des Nabels, und der āmāśaya, der Magen, oberhalb. An der Wurzel des Nabels im Körper sind alle prāṇas gegründet.

पक्वाशयःthe lower intestine (pakvāśaya)
पक्वाशयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपक्व (प्रातिपदिक) + आशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय (पक्वः आशयः)
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (particle: ‘but/indeed’)
अधःbelow
अधः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअधः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
नाभ्याःfrom/below the navel
नाभ्याः:
अपादान (Apādāna/From)
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; Ablative singular
ऊर्ध्वम्above
ऊर्ध्वम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभावप्रयोग)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
आमाशयःthe stomach (āmāśaya)
आमाशयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootआम (प्रातिपदिक) + आशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय (आमः आशयः)
स्मृतःis said/considered
स्मृतः:
क्रिया (Predicative)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु) + क्त → स्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकालिक-विशेषण, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; past passive participle used predicatively (‘is said/considered’)
नाभिमूलेat the root of the navel
नाभिमूले:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक) + मूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; Locative singular; तत्पुरुष (नाभेः मूलम्)
शरीरस्यof the body
शरीरस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; Genitive singular
सर्वेall
सर्वे:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; Nominative plural
प्राणाःvital airs
प्राणाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; Nominative plural
and
:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
संस्थिताःare situated/established
संस्थिताः:
क्रिया (Predicative)
TypeVerb
Rootसम् + √स्था (धातु) + क्त → संस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकालिक-विशेषण, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; past participle used predicatively (‘are situated’)

Sanatkumara (teaching Narada in the Moksha-Dharma context)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

FAQs

It links physical anatomy with subtle physiology by identifying the navel-root as a key seat where the prāṇas are grounded, supporting yogic self-mastery used in Moksha-Dharma practice.

While not directly praising bhakti, it provides the bodily framework for steadiness of breath and mind; such inner steadiness is traditionally used to make japa, smaraṇa, and devotion to Vishnu more concentrated and uninterrupted.

It reflects applied śāstric body-knowledge used in yoga and ritual discipline (prāṇa-management for mantra/japa), aligning with technical traditions that accompany Vedic practice even when not naming a specific Vedāṅga.