Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 84

The Exposition of the Dvādaśī Vow for the Twelve Months

Dvādaśī-vrata-nirṇaya and Mahā-dvādaśī Lakṣaṇas

गुरवे धेनुसहितां प्रत्यर्प्य प्रणमेत्पुरः । विप्रान्द्रादश संभोज्य तेभ्यो दद्याच्च दक्षिणाम् ॥ ८४ ॥

gurave dhenusahitāṃ pratyarpya praṇametpuraḥ | viprāndrādaśa saṃbhojya tebhyo dadyācca dakṣiṇām || 84 ||

Nachdem man dem Guru eine Kuh samt den gebührenden Beigaben dargebracht hat, soll man sich vor ihm verneigen. Dann soll man zwölf Brāhmaṇas speisen und ihnen die vorgeschriebene Dakṣiṇā geben.

गुरवेto the guru
गुरवे:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; सम्प्रदान (dative)
धेनु-सहिताम्accompanied by a cow
धेनु-सहिताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootधेनु (प्रातिपदिक) + सहित (कृदन्त, √सह धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘धेनुना सहित’ इति तृतीया-तत्पुरुष; कर्मविशेषण (qualifier of object)
प्रत्यर्प्यhaving offered/handed over
प्रत्यर्प्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootप्रति-√ऋ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), ‘having handed over/returned’
प्रणमेत्should bow
प्रणमेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√नम् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
पुरःin front
पुरः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; स्थानवाचक (adverb of place)
विप्रान्brahmins
विप्रान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; कर्म
द्वादशtwelve
द्वादश:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वादशन् (संख्याशब्द/प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याविशेषण; ‘विप्रान्’ इति कर्मपदस्य विशेषण (twelve)
संभोज्यhaving fed
संभोज्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-√भुज् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having fed/entertained’
तेभ्यःto them
तेभ्यः:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (सामान्य), पञ्चमी (5th/पञ्चमी), बहुवचन; अपादान/सम्प्रदानार्थे ‘to them’ (ablative used for dative sense)
दद्यात्should give
दद्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√दा (धातु)
Formविधिलिङ् (optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
दक्षिणाम्a fee/donation (dakṣiṇā)
दक्षिणाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

Narada (instructional narration within the Anukramanika-style section)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

G
Guru
B
Brāhmaṇas

FAQs

It teaches that a rite is spiritually sealed by humility to the guru and generosity through go-dāna, brāhmaṇa-bhojana, and dakṣiṇā—acts that convert ritual formality into dharma and puṇya.

By placing praṇāma to the guru first, the verse frames devotion as disciplined reverence and service (guru-sevā), expressed outwardly through charitable giving and honoring the learned.

It reflects Kalpa (ritual procedure): the customary completion steps of a religious observance—dāna (gift), brāhmaṇa-bhojana (feeding), and dakṣiṇā (honorarium) as part of proper vidhi.