Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 40

The Account of the Third-day Vow Observed through the Twelve Months

Tṛtīyā-vrata

अखंडानां तंडुलानां तिलानां वा मुनीश्वर । लक्षमेकं विशोध्याथ क्षिपेत्पयसि संसृते ॥ ४० ॥

akhaṃḍānāṃ taṃḍulānāṃ tilānāṃ vā munīśvara | lakṣamekaṃ viśodhyātha kṣipetpayasi saṃsṛte || 40 ||

O Bester der Weisen, nachdem man hunderttausend ungebrochene Reiskörner — oder Sesamsamen — gereinigt hat, soll man sie sodann in die rechtmäßig zubereitete Milch werfen.

अखण्डानाम्of unbroken (whole)
अखण्डानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootअखण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध/Genitive), बहुवचनम्; विशेषणम्
तण्डुलानाम्of rice-grains
तण्डुलानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतण्डुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्
तिलानाम्of sesame seeds
तिलानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle)
मुनीश्वरO lord of sages
मुनीश्वर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनीश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (मुनीनां ईश्वरः)
लक्षम्a lakh (100,000)
लक्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म/Accusative), एकवचनम्
एकम्one
एकम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (लक्षम् इति)
विशोध्यhaving purified
विशोध्य:
Purvakala (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootवि+शुध् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), ‘having purified/cleansed’
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/sequence)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय, अनन्तरार्थक (then/thereupon)
क्षिपेत्should throw/place
क्षिपेत्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
पयसिin milk
पयसि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण/Locative), एकवचनम्
संसृते(milk) well-cooked/prepared
संसृते:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्+सृ (धातु) + क्त (कृदन्त) → संसृत (प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; पयसि इति विशेषणम् (well-prepared/boiled)

Sanatkumara (in instruction to Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta (peace)

Secondary Rasa: bhakti (devotion)

N
Narada

FAQs

It emphasizes śauca (ritual purity) and saṅkhyā-niyama (disciplined sacred counting): the offering becomes efficacious when substances are purified and performed with a prescribed measure.

Bhakti is expressed here as careful, reverent service—preparing pure offerings and performing the act as an intentional dedication, not as a casual gesture.

Kalpa (ritual procedure) is implied: purification (viśodhana), prescribed quantity (lakṣa), and the correct ritual medium (payas) are procedural rules typical of Vedic-style observance.