Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

Adhyaya 75The Fall and Restoration of Revatī Nakṣatra and the Birth of Raivata Manu

राजोवाच

त्वत्प्रसादादकुशलं न क्वचिन्मम सुव्रत ।

जातकौतूहलश्चास्मि मम भार्यात्र का मुने ॥

rājovāca

tvatprasādād akuśalaṃ na kvacin mama suvrata /

jātakautūhalaś cāsmi mama bhāryātra kā mune //

Der König sprach: „Durch deine Gunst, o du mit heiligen Gelübden, gibt es für mich nirgends ein Übel. Doch bin ich neugierig geworden: o Weiser, wer ist hier meine Gemahlin, von der du sprichst?“

राजाthe king
राजा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
त्वत्from you
त्वत्:
अपादान (Apādāna/Source)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; सर्वनाम (from you)
प्रसादात्by (your) grace; from favor
प्रसादात्:
अपादान (Apādāna/Source)
TypeNoun
Rootप्रसाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
अकुशलम्ill-being; misfortune
अकुशलम्:
विधेय (Predicate)
TypeNoun
Rootअकुशल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र प्रथमा (as predicate: 'no ill-being')
not
:
निषेध (Negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
क्वचित्anywhere; ever
क्वचित्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय; देश/काल-अनिश्चितता (indefinite adverb: anywhere/ever)
ममmy
मम:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
सुव्रतO virtuous one
सुव्रत:
सम्बोधन (Sambodhana/Address)
TypeNoun
Rootसु + व्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय: 'सुन्दरं व्रतं यस्य' (as epithet)
जातकौतूहलःcuriosity has arisen (in me)
जातकौतूहलः:
विधेय (Predicate)
TypeAdjective
Rootजात (जन्-धातुज कृदन्त) + कौतूहल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त 'जात' + तत्पुरुष: 'जातं कौतूहलं यस्य' (having arisen curiosity)
and
:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)
अस्मिI am
अस्मि:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
ममmy
मम:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
भार्याwife
भार्या:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अत्रhere
अत्र:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb: here)
काwho? / what (is she)?
का:
विधेय (Predicate)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम (interrogative)
मुनेO sage
मुने:
सम्बोधन (Sambodhana/Address)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
King to the sage; narrated by Mārkaṇḍeya

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Humility before sagesGrace and protectionIdentity confusion/forgetfulness (smṛti-bhraṃśa motif)

FAQs

The king attributes welfare to the sage’s spiritual power (prasāda) and admits confusion openly—an ethical posture of receptivity rather than ego.

Narrative setup for a moral-psychological episode; not pañcalakṣaṇa.

Curiosity arising amid ‘no misfortune’ suggests a subtler disorder: ignorance/forgetfulness can persist even when external conditions seem secure.