Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

Adhyaya 51Yaksha Injunctions: Graha-Children and Female Spirits Causing Domestic and Ritual Disruptions

गोस्त्रीस्तनेभ्यश्च पयः क्षीरहारी सदैव सा ।

दध्नो घृतं तिलात्तैलं सुरागारात्तथा सुराम् ॥

go-strī-stanebhyaś ca payaḥ kṣīra-hārī sadaiva sā | dadhno ghṛtaṃ tilāt tailaṃ surāgārāt tathā surām ||

Stets stiehlt sie Milch — Milch von Kühen und aus der Brust der Frauen; aus dem Quark nimmt sie Ghee, aus Sesam nimmt sie Öl, und aus dem Schankhaus nimmt sie ebenfalls den Trank.

गोस्त्रीस्तनेभ्यःfrom cows’ udders/breasts
गोस्त्रीस्तनेभ्यः:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक) + स्त्री (प्रातिपदिक) + स्तन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग/पुंलिङ्ग (समास-पूर्वपदानि), पञ्चमी-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: गोस्त्रीणां स्तनेभ्यः (from the breasts/udders of cow-women i.e., cows)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
पयःmilk
पयः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
क्षीरहारीthe milk-stealer (she)
क्षीरहारी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक) + हारी (प्रातिपदिक; from √हृ)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: क्षीरस्य हारी (milk-stealer)
सदाalways
सदा:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (particle of emphasis)
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दध्नःfrom curd/yogurt
दध्नः:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootदधि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
घृतम्ghee
घृतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तिलात्from sesame
तिलात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootतिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
तैलम्oil
तैलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतैल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सुरागारात्from the tavern/liquor-house
सुरागारात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootसुरा (प्रातिपदिक) + आगार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: सुरायाः आगारात् (from the liquor-house)
तथाlikewise
तथा:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय
सुराम्liquor
सुराम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
Didactic narration

{ "primaryRasa": "raudra", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaDomestic prosperityProtection from lossPurity of consumables

FAQs

Staple, life-supporting substances (milk, ghee, oil) are treated as carriers of household ‘śrī’ (well-being); guarding them implies safeguarding nourishment, health, and ritual capacity.

Dharma/ritual-protection instruction; not pancalakṣaṇa.

Milk and ghee often symbolize ojas and sacred vitality; their ‘theft’ can be read as a mythic representation of depletion—whether through impurity, negligence, or hostile influences.