Previous Verse
Next Verse

Shloka 113

Adhyaya 34Madālāsā’s Instruction on Sadācāra (Householder Conduct, Purity, and Daily Rites)

ऋणप्रदाता वैद्यश्च श्रोत्रियः सजला नदी ।

जितामित्रो नृपो यत्र बलवान् धर्मतत्परः ॥

ṛṇapradātā vaidyaśca śrotriyaḥ sajalā nadī / jitāmitro nṛpo yatra balavān dharmatatparaḥ

Wo es einen Darlehensgeber, einen Arzt, einen gelehrten Śrotriya und einen wasserführenden Fluss gibt—und wo der König stark ist, dem Dharma ergeben und seine Feinde besiegt oder gezähmt hat—dort ist ein geeigneter Ort (zum Wohnen).

ṛṇa-pradātāa lender (giver of loans)
ṛṇa-pradātā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootṛṇa + pradātṛ (प्रातिपदिक; दातृ-प्रत्ययान्त)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); षष्ठी-तत्पुरुषः (ṛṇasya pradātā = giver of debt/loan)
vaidyaḥa physician
vaidyaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootvaidya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
śrotriyaḥa Veda-knower (learned Brahmin)
śrotriyaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootśrotriya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
sa-jalāwater-filled
sa-jalā:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootsa + jala (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); उपपद-तत्पुरुषः (saha jalena = with water)
nadīa river
nadī:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootnadī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
jita-amitraḥhaving conquered enemies
jita-amitraḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootjita (कृदन्त; √ji जि (धातु) + क्त) + amitra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); बहुव्रीहिः (yasya amitrāḥ jitāḥ saḥ = whose enemies are conquered)
nṛpaḥa king
nṛpaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
yatrawhere
yatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
FormRelative adverb (देशवाचक सम्बन्धबोधक अव्यय)
balavānpowerful
balavān:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootbalavat (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
dharma-tatparaḥdevoted to righteousness
dharma-tatparaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootdharma + tatpara (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); सप्तमी/विषय-तत्पुरुषः (dharme tatparaḥ = devoted to dharma)
Didactic narrator within dharma-teaching context

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "dharma", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaCivic orderHealthEducationEconomyWater security

FAQs

A flourishing dharmic society rests on practical supports: economic resilience (credit), health care, learned guidance, water access, and righteous governance that ensures security.

Social-dharma instruction (ācāra/rājadharma-adjacent), not a cosmological lakṣaṇa.

The ‘four’ can be read as sustaining forces: artha (credit), ārogya (medicine), jñāna (śrotriya), and jīvana (water). The righteous king integrates them by providing order (daṇḍa aligned with dharma).