Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Adhyaya 24Kuvalayashva’s Refusal of Gifts and the Vision of Madalasa’s Maya

कुवलयाश्व उवाच भगवन्स्त्वत्प्रसादेन प्रार्थितस्य गृहे मम ।

सर्वमस्ति विशेषेण संप्राप्तं तव दर्शनात् ॥

kuvalayāśva uvāca bhagavaṃs tvatprasādena prārthitasya gṛhe mama |

sarvam asti viśeṣeṇa saṃprāptaṃ tava darśanāt ||

Kuvalayāśva sprach: O Ehrwürdiger, durch deine Gnade ist in meinem Haus alles vorhanden, wonach man sucht; wahrlich, alles ist in besonderer Weise schon dadurch erlangt, dass ich dich erblickte.

kuvalayāśvaḥKuvalayāśva (name)
kuvalayāśvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkuvalayāśva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन)
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
FormLiṭ-lakāra (लिट्, Perfect), Parasmaipada (परस्मैपद), Prathama-puruṣa (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
bhagavanO Lord; O venerable one
bhagavan:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (सम्बोधन), Singular (एकवचन)
tvat-prasādenaby your grace
tvat-prasādena:
Karana (करण)
TypeNoun
Roottvat (प्रातिपदिक) + prasāda (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (षष्ठी-तत्पुरुष) ‘tava prasādaḥ’; Masculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया), Singular (एकवचन)
prārthitasyaof what was asked for
prārthitasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootpra-√arth (धातु) + kta (क्त)
FormKta-participle used adjectivally (क्त-कृदन्त), Masculine/Neuter (पुं/नपुंसक), Genitive (षष्ठी), Singular (एकवचन); ‘of the requested (thing)’
gṛhein (my) house
gṛhe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootgṛha (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (सप्तमी), Singular (एकवचन)
mamamy
mama:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma (सर्वनाम), Genitive (षष्ठी), Singular (एकवचन)
sarvameverything
sarvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन)
astiis; exists
asti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
FormLaṭ-lakāra (लट्, Present), Parasmaipada (परस्मैपद), Prathama-puruṣa (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
viśeṣeṇaespecially; in particular
viśeṣeṇa:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootviśeṣa (प्रातिपदिक)
FormAvyaya usage of instrumental (तृतीया-अर्थे अव्ययीभाव), adverb
samprāptamattained; obtained
samprāptam:
Kriyā-viśeṣaṇa / Bhāva (भाव)
TypeAdjective
Rootsam-pra-√āp (धातु) + kta (क्त)
FormKta-participle (क्त-कृदन्त), Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन); predicative with sarvam
tavayour
tava:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma (सर्वनाम), Genitive (षष्ठी), Singular (एकवचन)
darśanātfrom (your) sight/appearance; due to seeing you
darśanāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootdarśana (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Ablative (पञ्चमी), Singular (एकवचन)
Kuvalayāśva speaking to the Nāga

{ "primaryRasa": "bhakti", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaContentmentDarśana as blessingHumility

FAQs

Kuvalayāśva exemplifies restraint and gratitude: the highest ‘gain’ is the auspicious meeting itself (darśana), not further accumulation. This is a dharmic ideal of sufficiency and humility before beneficence.

Ethical narrative (ākhyāna) illustrating ideal conduct; not pañcalakṣaṇa.

Darśana is treated as transformative contact: the presence of a powerful being reconfigures one’s ‘lack’ into ‘wholeness.’ The verse encodes a bhakti principle—grace itself is the boon.