Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

Adhyaya 12The Son Describes the Narakas: Mahāraurava, Tamas, Nikṛntana, Apratiṣṭha, Asipatravana, and Taptakumbha

दह्यमानाङ्घ्रयुगला धरणीस्थेन वह्निना ।

तेषां गतानां तत्रासिपत्रपाती समीरणः ॥

dahyamānāṅghrayugalā dharaṇīsthenā vahninā | teṣāṃ gatānāṃ tatrāsipattrapātī samīraṇaḥ ||

Ihre Füße brennen durch das Feuer im Boden. Wenn sie dort angekommen sind, erhebt sich ein Wind, der die Schwertblätter herabfallen lässt.

दह्यमान-अङ्घ्रि-युगलाःwhose pairs of feet are being burnt
दह्यमान-अङ्घ्रि-युगलाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदह् (धातु) → दह्यमान (कृदन्त) + अङ्घ्रि (प्रातिपदिक) + युगल (प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकृदन्त कर्मणि (present passive participle, शानच्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (दह्यमानं अङ्घ्रियोः युगलं येषाम्)
धरणी-स्थेनby (the fire) situated on the earth
धरणी-स्थेन:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootधरणी (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental, 3rd case), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (धरण्यां स्थितः)
वह्निनाby fire
वह्निना:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive, 6th case), बहुवचन
गतानाम्of those who have gone
गतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past active participle, क्त), पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन; तेषाम् इत्यस्य विशेषणम्
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण
असि-पत्र-पातीcausing sword-leaves to fall / sword-leaf-falling
असि-पत्र-पाती:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअसि (प्रातिपदिक) + पत्र (प्रातिपदिक) + पातिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (असिपत्राणि पातयति/पाति इति)
समीरणःwind
समीरणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसमीरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
Narrator

{ "primaryRasa": "bhayanaka", "secondaryRasa": "raudra", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Physical tormentHostile elements (fire, wind)Naraka mechanics

FAQs

Even movement toward ‘relief’ is punished—illustrating how wrongdoing removes safe ground and turns basic elements into instruments of suffering.

Ancillary ethical-narrative content; supports Purāṇic dharma teaching rather than genealogical/cosmic enumeration.

Fire underfoot and cutting leaves above suggest being trapped between impulses (heat of passion) and consequences (cutting results), with no neutral space for the undisciplined self.