Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Adhyaya 12The Son Describes the Narakas: Mahāraurava, Tamas, Nikṛntana, Apratiṣṭha, Asipatravana, and Taptakumbha

तथान्यस्तु तमो नाम सोऽतिशीतः स्वभावतः ।

महारौरववद्दीर्घस्तथा स तमसा वृतः ॥

tathānyas tu tamo nāma so 'tiśītaḥ svabhāvataḥ /

mahāraurava-vad dīrghas tathā sa tamasā vṛtaḥ

Und es gibt eine weitere (Hölle), die Tamas genannt wird; ihrer Natur nach ist sie überaus kalt. Wie Mahāraurava ist sie weit und ausgedehnt und von Dunkelheit umhüllt.

तथाthus/likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
अन्यःanother (one)
अन्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय, अवधान/विरोधार्थक निपात (particle: but/indeed)
तमःdarkness (Tamaḥ)
तमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottamas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formअव्यय, नामनिर्देशक निपात (particle indicating name)
सःthat/he
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
अतिशीतःvery cold
अतिशीतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootati + śīta (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; उपसर्गपूर्वक-तत्पुरुष/उपपद (ati-śīta = ‘exceedingly cold’), विशेषणम् ‘सः/तमः’
स्वभावतःby nature
स्वभावतः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootsvabhāva (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb), ‘स्वभाव’ + तः; कारण/हेतु-अर्थ (by nature)
महारौरववत्like (the hell) Mahāraurava
महारौरववत्:
Sambandha (उपमान)
TypeAdjective
Rootmahāraurava (प्रातिपदिक) + vat (तद्धित)
Formअव्ययवत्-प्रयोग (indeclinable-like comparative), ‘-वत्’ = ‘like’; उपमानवाचक (simile)
दीर्घःlong/extended
दीर्घः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdīrgha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् ‘सः/तमः’
तथाand likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण
सःit/he
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
तमसाby darkness
तमसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Roottamas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन
वृतःcovered/enveloped
वृतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√vṛ (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् ‘सः’
Unspecified in provided excerpt

{ "primaryRasa": "bhayanaka", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

CosmologyNaraka taxonomyKarma-phala

FAQs

Suffering is not only ‘fire-like’; moral disorder can culminate in lifeless coldness and isolation—an ethical warning against tamasic conduct (cruelty, inertia, delusion).

Cosmological description used for moral instruction; adjacent to sarga-style mapping of worlds but functioning as naraka-varṇana (a common purāṇic didactic sub-genre).

‘Tamas’ as darkness/cold points to consciousness obscured: when awareness is fully veiled, experience becomes numb, isolating, and fear-laden—spiritual entropy as punishment.