Shloka 7
Uttarā-Pratigrahaṇa and Abhimanyu–Uttarā Vivāha
Virāṭa-parva, Adhyāya 67
ततोअ्र्जुन॑ नागमिव प्रभिन्न- मुत्सृज्य शत्रून् विनिवर्तमानम् | विराटराष्ट्राभिमुखं प्रयान्तं नाशवनुवंस्तं कुरवोडभियातुम्,क्षुत्पिपासापरिश्रान्ता विदेशस्था विचेतस: । जब कौरव-दलके लोग चले गये या इधर-उधर सब दिशाओंमें भाग गये, उस समय बहुत-से कौरवसैनिक जो घने जंगलमें छिपे हुए थे, वहाँसे निकलकर डरते-डरते अर्जुनके पास आये। उनके मनमें भय समा गया था। वे भूखे-प्यासे और थके-माँदे थे। परदेशमें होनेके कारण उनके हृदयकी व्याकुलता और बढ़ गयी थी। वे उस समय केश खोले और हाथ जोड़े हुए खड़े दिखायी दिये
tato 'rjunaṃ nāgam iva prabhinnam utsṛjya śatrūn vinivartamānam | virāṭa-rāṣṭrābhimukhaṃ prayāntaṃ nāśaknuvan taṃ kuravo 'bhyayātum || kṣut-pipāsā-pariśrāntā videśa-sthā vicetasaḥ | keśa-muktāḥ kṛtāñjalayo dṛśyante sma tadā sthitāḥ ||
Vaiśampāyana sprach: Dann zog Arjuna—wie ein rasender Elefant—nachdem er die Feinde auseinandergetrieben und sich wieder gewandt hatte, dem Reich Virāṭa entgegen. Die Kurus vermochten nicht, gegen ihn vorzurücken. Hungrig, durstig und völlig erschöpft, und noch mehr beunruhigt, weil sie in fremdem Land waren, standen sie damals mit gelöstem Haar und gefalteten Händen da—von Furcht und Hilflosigkeit überwältigt.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Power and pride are unstable: when confronted by genuine skill and dharmic resolve, aggressors can collapse into fear and supplication. The verse also highlights restraint—after routing the enemy, Arjuna turns back toward Virāṭa rather than indulging in needless pursuit.
After scattering the Kaurava forces, Arjuna withdraws and proceeds toward the kingdom of Virāṭa. The Kurus cannot mount a counter-advance; many are shown hungry, thirsty, exhausted, mentally shaken in a foreign land, standing with disheveled hair and folded hands.