Shloka 32
कालविभाग-निरूपणं तथा युद्धव्यवस्था
Time-Reckoning and Mobilization Counsel
गोधनेषु प्रतोलीषु वरद्वारमुखेषु च । अन्नसंस्कारदोषेषु पण्डितास्तत्र शोभना:,“दूसरोंके छिद्रको जानने या देखनेमें, मनुष्योंकी दिनचर्या बतानेमें, हाथी, घोड़े तथा रथयात्रा करनेका मुहूर्त आदिसे निकालनेमें, गदहों, ऊँटों, बकरों और भेड़ोंकी गुण-दोष- समीक्षा एवं चिकित्सा आदिमें गोधनके संग्रह और परीक्षणमें, गलियों तथा घरके श्रेष्ठ दरवाजोंपर किये जानेवाले मांगलिक कृत्यमें, नवीन अन्नका इष्टिद्वारा संस्कार कराने तथा अन्नमें केश-कीट आदि गिर जानेसे जो दोष आता है, उनपर विचार करनेमें भी पण्डितोंकी राय लेनी चाहिये। ऐसे ही कार्योंमें उनकी शोभा है
godhaneṣu pratolīṣu varadvāramukheṣu ca | annasaṃskāradoṣeṣu paṇḍitās tatra śobhanāḥ ||
Vaiśampāyana sagte: „In Angelegenheiten wie der Verwaltung und Prüfung des Rinderreichtums, in Gassen und an den Eingängen glückverheißender Tore sowie bei Mängeln, die mit der Weihe und dem Umgang mit Speise zusammenhängen, sind Gelehrte besonders passend und sollten befragt werden. Ihre Vorzüglichkeit liegt darin, Fehler zu erkennen und das richtige, günstige Verfahren in solchen praktischen Dingen anzuweisen.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Practical dharma includes seeking competent, learned counsel in everyday matters—livestock management, auspicious household procedures, and food-related purity—so that errors (doṣa) are recognized and corrected through proper method (saṃskāra).
Vaiśampāyana describes domains of household and civic life where specialists are most useful, emphasizing that learned people ‘shine’ when advising on concrete, auspicious, and purity-related concerns rather than only on abstract theory.