Shloka 24

Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)

Devanagari script

समर्थनासु सर्वासु हितं च प्रियमेव च । संवर्णयेत्‌ तदेवास्य प्रियादपि हितं॑ भवेत्‌,कर्तव्य और अकर्तव्यके निर्णयके सभी अवसरोंपर हितकारक और प्रिय वचन कहे। यदि दोनों सम्भव न हों, तो प्रिय वचनका त्याग करके भी जो हितकारक हो, वही बात कहे (हितविरोधी प्रिय वचन कदापि न कहे)

Translation

Bei jeder Gelegenheit, da über Pflicht und Unpflicht zu entscheiden ist, soll man Worte sprechen, die zugleich heilsam und angenehm sind. Wenn beides nicht möglich ist, so verzichte man selbst auf das Angenehme und sage das Heilsame—niemals aber sage man ein angenehmes Wort, das dem Nutzen zuwiderläuft.

Word by Word

समर्थनासुin (all) occasions/circumstances

सर्वासुin all

हितम्beneficial (word/thing)

चand

प्रियम्pleasant/dear (word/thing)

एवindeed/only

चand

संवर्णयेत्should describe/speak (say)

तत्that

एवonly/indeed

अस्यof him/of this person

प्रियात्than the pleasant (thing/word)

अपिeven/also

हितम्the beneficial (thing) (is/should be)

भवेत्should be / would be

Speaker

धौग्य उवाच

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes