Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

धृतराष्ट्र–संजय संवादः

Dhṛtarāṣṭra and Sañjaya on Arjuna’s Indraloka report and the political consequences

सीधुपानेन चाल्पेन तुष्ट्याथ मदनेन च | विलासनैश्व विविधै: प्रेक्षणीयतराभवत्‌,वह अल्प सुरापानसे, संतोषसे, कामसे और नाना प्रकारकी विलासिताओंसे युक्त होनेके कारण अत्यन्त दर्शनीय हो रही थी

sīdhupānena cālpena tuṣṭyātha madanena ca | vilāsanaiś ca vividhaiḥ prekṣaṇīyatarābhavat ||

Vaiśampāyana sprach: Mit nur wenig süßem Trank, dazu Zufriedenheit, das Regungwerden der Begierde und geschmückt durch mancherlei spielerische Vergnügungen, wurde sie noch anziehender anzuschauen. Der Vers deutet an, wie Genuss und Sinneslust den äußeren Reiz steigern können, während er zugleich die moralisch zwiespältige Anziehung von Rausch und Leidenschaft im Erzählzusammenhang anklingen lässt.

सीधुपानेनby (means of) drinking mead
सीधुपानेन:
Karana
TypeNoun
Rootसीधुपान
FormNeuter, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अल्पेनwith a little (amount)
अल्पेन:
Karana
TypeAdjective
Rootअल्प
FormNeuter, Instrumental, Singular
तुष्ट्याwith contentment
तुष्ट्या:
Karana
TypeNoun
Rootतुष्टि
FormFeminine, Instrumental, Singular
अथthen / moreover
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
मदनेनwith love/passion (Kāma)
मदनेन:
Karana
TypeNoun
Rootमदन
FormMasculine, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
विलासनैःwith amusements/sports
विलासनैः:
Karana
TypeNoun
Rootविलास
FormMasculine, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
विविधैःvarious
विविधैः:
Karana
TypeAdjective
Rootविविध
FormMasculine, Instrumental, Plural
प्रेक्षणीयतराmore worth seeing / more beautiful
प्रेक्षणीयतरा:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रेक्षणीय
FormFeminine, Nominative, Singular
अभवत्became
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
S
sīdhu (sweet liquor)

Educational Q&A

The verse highlights how mild intoxication, contentment, and desire—combined with playful indulgences—can intensify outward attractiveness. Ethically, it gestures to the seductive power of pleasure and intoxication, which may charm the senses while potentially weakening restraint (saṃyama) and discernment.

The narrator describes a woman (implied by the feminine predicates) becoming especially pleasing to look at due to light drinking of sweet liquor and engagement in various amusements, with desire and satisfaction present—an atmosphere of sensual, leisurely enjoyment being depicted.