Shloka 12
धृतराष्ट्र–संजय संवादः
Dhṛtarāṣṭra and Sañjaya on Arjuna’s Indraloka report and the political consequences
गूढगुल्फधरौ पादौ ताम्रायततलाड्गुली । कूर्मपृष्ठोत्नती चापि शोभेते किड॒किणीकिणौ,उसके दोनों चरणोंके गुल्फ (टखने) मांससे छिपे हुए थे। उसके विस्तृत तलवे और अँगुलियाँ लाल रंगकी थीं। वे दोनों पैर कछुएकी पीठके समान ऊँचे होनेके साथ ही घुँघुरुओंके चिह्लसे सुशोभित थे
vaiśampāyana uvāca |
gūḍhagulphadharau pādau tāmrāyatatala-aṅgulī |
kūrmapṛṣṭhonnatī cāpi śobhete kiḍakiṇīkiṇau ||
Vaiśampāyana sprach: Ihre Füße waren wohlgeformt, die Knöchel vom vollen Fleisch gleichsam verborgen. Die breiten Sohlen und Zehen trugen einen kupferrot schimmernden Ton. Wie der Rücken einer Schildkröte gewölbt, glänzten diese Füße umso mehr durch Zeichen und Schmuck der Fußringe—ein Bild glückverheißender Schönheit, das edle Haltung und verfeinertes Benehmen kundtut.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse is primarily descriptive rather than doctrinal: it uses auspicious bodily features and refined ornamentation to indicate noble character and cultivated conduct, suggesting that outer signs in epic narration often function as ethical and social markers of status and virtue.
Vaiśampāyana is describing a woman’s physical features in detail—especially her feet—highlighting their auspicious shape, color, and anklet-adorned beauty as part of a broader portrayal within the Vana Parva narrative.